( 41 ) 



doelwit in het oog houdt, vergeet men ligtelijk den blik 

 achterwaarts te werpen over dat gedeelte der baan, dat 

 reeds met goed gevolg door onze voorgangers is afgelegd. 



In eenige weinige gevallen moge zulk een verzuim niet 

 schaden. Soms toch treedt een nieuw feit, eene nieuwe 

 uitvinding of ontdekking als een gewapende Minerva uit 

 het hoofd van Jupiter te voorschijn. Doch zulke gevallen 

 behooren tot de uitzonderingen. De regel is: dat elke 

 schrede op het gebied der kennis eene lange reeks van 

 voorafgaande schreden veronderstelt. Het genie moge soms 

 met goeden uitslag eenen sprong wagen, de echte weten- 

 schap gaat eenen langzamer' maar zekerder^ gang. Elk ha- 

 rer beoefenaars erkent, dat hij staat op de schouders zijner 

 voorgangers en dat elk der feiten, die door dezen aan het 

 licht zijn gebragt, eene beteekenis heeft in den ontwikke- 

 lingsgang der wetenschap, ja dat het een deel der weten- 

 schap zelve uitmaakt. 



Hier echter stuit men op de moeijelijkheid : hoe die me- 

 nigte van feiten te' overzien, weggelegd gelijk zij zijn in 

 eene menigte van afzonderlijke boekwerken en kleine ge- 

 schriften, in de reeksen van boekdeelen, die de werken van 

 geleerde genootschappen en maatschappijen bevatten, in eene 

 menigte van tijdschriften, waaronder vele, aan meer dan 

 een vak, sommige aan alle vakken van menschelijke kennis 

 gewijd zijn. 



Er bestaan wel is waar hulpmiddelen om in dien dool- 

 hof den weg te vinden. Vooral is het de Duitsche biblio- 

 graphische litteratuur, welke deze aanbiedt. De beoefenaars 

 der wetenschap hebben reden dankbaar te zijn aan hen, 

 die zich den lastigen en onaangenamen arbeid getroost 

 hebben, van het bijeen verzamelen en ordelijk rangschik- 

 ken der titels van de menigvuldige geschriften, die in ver- 

 schillende vakken van studie verschenen zijn, en zoo vele 

 repertoria vormen, waarin de weg tot de bronnen ge- 



