( 73 ) 



Het maximum van den arbeid is dus van het getal der 

 windingen geheel onafhankelijk. 



Er blijkt tevens uit, hetgeen in de praktijk trouwens 

 reeds lang aangenomen is, dat sterke maar door korte ke- 

 tens gaande stroomen weinige windingen vereischen, zwakke 

 stroomen daarentegen, maar die een groeten weerstand te 

 overwinnen hebben, vele. In alle homologe gevallen, dat 

 is hier wannneer r in gelijke rede is tot n"-^, zijn de 

 stroomsterkten aan het getal windingen omgekeerd evenredig. 



Ik moet hier reeds opmerken dat sommige machines, die, 

 ten gevolge harer bijzondere constructie, eene zeer groote 

 behoefte hebben aan de verzetting van den commutator, 

 ^'vaarover wij later zullen handelen, eene nog grootere stroom- 



verzwakkinff dan de hier vermelde vertoonen, zoodra 



eene eenigzins aanzienlijke waarde verkrijgt. Bij de machine, 

 waarmede ik de meeste proeven genomen heb, en bij vele 

 andere, is dat slechts in geringe mate het geval, althans 

 bij de bereikbare snelheid van draaijing. 



Het lijdt intusschen geen twijfel, dat bij alle de behoor- 

 lijke stelling van den commutator voordeelig op de stroom- 

 sterkte moet werken. 



Tot hiertoe nu werd de machine altijd met dezelfde snel* 

 heid gedraaid, zoodat v/ij ons met de gevolgen van ver- 

 schillende snelheid niet behoefden in te laten. Nemen wij 

 thans aan dat de eerste reeks van proeven herhaald wordt, 

 alleen met dit onderscheid, dat de snelheid vergroot, b. v. 

 verdubbeld wordt. "Wij zullen ook nu weder vinden, dat de 

 producten der stroomsterkten in de daarbij behoorende weer- 

 standen geene gelijke getallen opleveren, en dat de ver- 

 schillen grooter zijn dan bij de eerste reeks van proeven, 

 liet getal berekenende, hetwelk bij eiken weerstand moet 

 opgeteld worden om de producten gelijk te maken, vindt 

 men het dubbel zoo groot als de eerste maal, bij eene 



