( 97 ) 



Maar over den geheelen loop eener halve omdraaijing is, 

 gelijk men ziet, de gewonnene kracht aan de uitgegevene 

 gelijk ^). 



Het zal niet noodig zijn de berekening ook te beproeven 

 met inachtneming van de specifieke traagheid van het ijzer, 

 vermits het gevolg daarvan wel van gelijken aard zal zijn 

 als dat der geslotene draadwinding. 



Ik merk te dien aanzien alleen op, dat, indien wij hier- 

 boven gezien hebben, dat bij de snelheid v, het magnetis- 



M 



mus M tot — verminderd wordt, dit slechts eene 



l -\- av 



empirische, uit zonder behoorlijke coramutator-verzetting 

 uitgevoerde proeven afgeleide formule is. Daar echter deze 

 verzwakking van het magnetismus, naar mij voorkomt, van 

 gelijken aard moet zijn als de door de draadwinding ver- 

 oorzaakte, zoo twijfel ik er naauwelijks aan, dat ook de 

 mathematische vorm voor beide die invloeden dezelfde 

 zal zijn, en dat derhalve deze verzwakking bevonden zal 



worden te zijn , wanneer men in staat zal 



^ yll + a'-v') 



zijn den commutator telkens met juistheid te stellen. 



Bij de tegenwoordige inrigting nu is die operatie bijna 

 onuitvoerlijk. Men kent immers de hoegrootheid der ver- 

 zetting niet vooruit; men is dus wel verpligt haar d talon- 

 nement te zoeken. De bewej^ins: moet dus telkens afsfebro- 



*) De vraag blijft over, of de kracht, die de macliine beweegt, niet 

 nog anderen arbeid te verrigten heeft, dan de stroomen op te wek- 

 ken, of namelijk niet de traagheid van het ijzer, zoo op zich zelve, 

 als vermeerderd door de geslotene keten, als een magnetische weer- 

 stand aan te merken is, v/iens overwinning zich in warmte oplost, en 

 dus mechanischcn arbeid vereischt. Ik houd liet voor waarschijnlijk, 

 dat die vraag bevestigend beantwoord zal moeten Avorden. Maar al 

 werd daardoor de vereischte beweegkracht verdubbeld, zoo zoude nog 

 het door de m.-e. machine voortgebragte licht het goedkoopste van 

 alle lichten zijn, daar waar eene zeer groote intensiteit gevorderd wordt. 



VERSL. EN MEDED. AFD. NATUUKK. DEEL XI. 7 



