( 106 ) 



eenc oostelijke koersverandering de hoek ip toeneemt; met 

 andere woorden, dat de afwijking naar die zijde plaats heeft, 

 waarnaar ip grooter wordt; of anders nog: Indien bij eene 

 koersverandering naar de regter- of stuurboordszij de de hoek 



\i) j, ^ dan is de afwijkinc^ (voor zoo ver M betreft) / , , 



^ afneemt j o\ j westelijk 



Wanneer de getallen m en n nul zijn, heeft men voor 



de afwijking zeer nabij 



(jp = r -}- P 'Sz?i. 2 a' -\- q Cos. 2 a'. 



Het getal M is dan ook klein en men zal dus volgens 

 (6) of (6') ook zeer nabij hebben 



(jp =^ M + 9^ — p Sin. 2 a' — q Cos. 2 a'. 



Hieruit volgt dan 



M = 2 p Sin, 2 a' + 2q Cos, 2 a'. 



Deze waarde van M stemt dus overeen met het geval, 

 dat door de plaatsing van magneetstaven in de nabijheid 

 van het intensiteits -kompas, dit goed geregeld is. Bij de 

 koersen N en Z moet men dan hebben M = -|- 2 ^ ; bij 

 de koersen O. en W., M = — 2 q. Zijn er bij het kompas 

 verschuifbare magneetstaven geplaatst, dan kan het weinig 

 moeite kosten, door geschikte verschuivingen, het aldus of 

 nagenoeg zoo te behouden. Overigens verandert de plaatsing 

 der magneetstaven niets aan de voorgaande oplossing, zoo 

 als duidelijk is, omdat m en n geïlimineerd zijn. Eene goede 

 plaatsing der staven geeft slechts het voordeel, dat de ver- 

 anderingen van i/' klein blijven, en dat dus het kompas 

 dan weinig afwijking heeft. Men zoude ook, des verkiezende, 

 eene magneetstaaf kunnen gebruiken, om den hoek t/; = 90" 

 te maken; dit gebruik is echter welligt minder doelmatig. 



De waarnemingen, waarvan ik de ontvangst van het 

 berigt, per mail uit Indië, aan de Akademie mogt mede- 

 deelen van mijnen zoon a. a. stamkart, met een intensiteits- 



