( 134 ) 



kabinet te Utreclit 90 Nederl. strepen, en deze sphaerome- 

 tcr is dus voor lenzen van kleinere opening niet bruikbaar. 



Om dit bezwaar op te hejffen zouden de pooten op ver- 

 schillenden afstand van de mikrometerschroef, die de as van 

 het werktuig inneemt, geplaatst moeten kunnen worden. 



Het tweede bezwaar bestaat in de omstandigheid, dat het 

 nulpunt der mikrometerschroef, — dat is de aanwijzing der 

 schaal en des verdeelden rands als de sphaerometer op een 

 plat vlak geplaatst is — onveranderlijk is, en men dus ge- 

 heel afhankelijk is van de deugd dier mikrometerschroef. 

 Het werktuig biedt in het geheel geene gelegenheid aan 

 om deze te onderzoeken, evenmin om de onregelmatighe- 

 den, die er in de schroef mogten zijn, te elimineren, door 

 de metingen op verschillende deelen van den verdeelden 

 rand te herhalen. Dit gebrek van het werktuig zou kunnen 

 vermeden worden, door het eene inrigting te geven, waarbij 

 de drie buitenste pooten zelve schroeven waren, die op en 

 neder konden bewosjen worden. 



Nog een derde gebrek hebben de sphaerometers van 

 CAiJCHOix, dat nl. de mikrometerschroef niet door eene stand- 

 vastige drukking altijd in dezelfde rigting tegen de moer 

 aangedrukt wordt, waardoor noodzakelijk eene geringe spe- 

 ling ontstaat, die de aanwijzing van het werktuig onzeker 

 maakt. 



Behalve de methode met den sphaerometer heeft men dik- 

 wijls den kromtestraal van spiegelende sphaerische opper- 

 vlakten trachten te bepalen, door daartoe het spiegelbeeld 

 te gebruiken, dat zich van een veraf gelegen voorwerp daarin 

 vertoont. Drie verschillende wijzen zijn mij bekend gewor- 

 den om van dit spiegelbeeld voor de onderwerpelijke bepa- 

 ling partij te trekken; a. door den afstand van het beeld 

 tot de oppervlakte der lens, b. door zijne schijnbare grootte, 

 c'. door zijne ware lineaire grootte te meten. 



Tot de eerste handelwijze moet gebragt worden de be- 



