( 138 ) 



afstand onmiddellijk de lineaire grootte van het gevormde 

 beeld "^j, en bezigde hiertoe een' toestel, geheel overeen- 

 stemmende met den glasmikrometer van clausen [Astro- 

 nomische Nachrichten, 1849, XVIII, blz. 95), doch met 

 dit onderscheid dat hij de beide glasplaten, die aan weers- 

 zijden gelijke hellingen met de gezigtlijn moeten maken, vóór 

 het objectief plaatste, terwijl glausen voorstelde haar, voor 

 de meting van kleine angulaire afstanden aan den hemel, 

 tusschen het objectief en het oculair aan te brengen. 



Zoowel- voor de door stampfee, als de door helmholtz 

 aangewende methoden zijn kostbare hulpmiddelen noodig. 

 Het komt mij voor dat de volgende handelwijze de beide 

 voorwaarden in zich vereenigt, naauwkeurige resultaten te 

 leveren, en zonder veel huljjmiddelen aangewend te kunnen 

 worden. 



Zij is eene wijziging van de methode van den Heer 

 KAïSER, doch verschilt er wezenlijk van, daar in de zijne 

 uit de noodige in- of nitschuiving van het oculair tot den 

 kromtestraal besloten moet worden, in de door mij gewij- 

 zigde de kromtestraal zelf onmiddellijk gemeten wordt. 



Bij de methode van bohnenbergee, om den kijker van 

 een' meridiaancirkel naar het Nadir te rigten, wordt onder 

 dien kijker een kwikbak geplaatst, en de stralen, die van 

 het kruispunt der draden uitgaan, vormen, na door het ob- 

 jectief gebroken te zijn, een evenwijdigen straleubundel, 

 die loodregt op de horizontale oppervlakte van het kwik 

 vallende, weder langs denzelfden weg naar boven wordt 

 teruggekaatst, en zich, na eene tweede breking door het 

 objectief, wederom in het brandpunt vereenigt. Bevindt zich 

 het kruispunt niet volkomen in maar naast het brandpunt. 



*) Helmholtz nam als voorwerp den afstand van twee vertikale 

 spleten in schermen, aan weerszijde van den waarnemer aangebragt, 

 waarachter kaarsen brandden. 



