( 140 ) 



Men be2)ale nu eerst het punt vóór het objectief gelegen, 

 waarin zich de stralen, die uit het kruispunt uitgaan, na 

 de breking door het objectief vereenigen, hetgeen zeer ligt 

 geschiedt, daar dit punt ook juist in den kijker tegelijk 

 met de draden scherp gezien wordt. De afstand van dit 

 punt tot het objectief van den kijker moet iets grooter zijn, 

 dan de kromtestraal, dien men naauwkeurig bepalen wil, 

 doch dien men dus, op de eene of andere wijze, reeds ten 

 naastenbij bepaald moet hebben. Daarna brenge men de 

 vertikaal geplaatste lens vóór den kijker en laat haar in 

 de rigting van de as des kijkers heen en weer bewegen, 

 doch zoodanig, dat het middelpunt der oppervlakte, waar- 

 van men den kromtestraal bepalen wil, altijd in de ver- 

 lengde as des kijkers blijve. Zoodra de plaats der lens eene 

 zoodanige is, dat het punt, dat vóór het tusschenplaatsen 

 der lens helder gezien werd, juist het middelpunt der spie- 

 gelende sphaerische oppervlakte inneemt, dan vertoont zich 

 het door de terugkaatsing op die oppervlakte gevormde 

 beeld der kruisdraden, en eene uiterst geringe verplaatsing 

 der lens is voldoende, om de scherpte van dit beeld aan- 

 zienlijk te verminderen. Ziet men de draden en hun beeld 

 beide tegelijk scherp, dan behoeft men slechts den afstand 

 te meten tusschen het punt buiten den kijker, dat vóór de 

 tusschenplaatsing der lens in het brandpunt scherp gezien 

 werd, en de oppervlakte der sphaerische leus, en deze af- 

 stand is de verlangde kromtestraal. 



Is de sphaerische oppervlakte hol, dan zal natuurlijker- 

 wijze de geheele kijker kunnen vervallen : het beeld, dat 

 eene dergelijke oppervlakte van een ligchaam vormt, dat in 

 het middelpunt der kromming ligt, valt met dit middel- 

 punt te zamen. Heeft men dus over eene opening in een 

 vertikaal scherm een paar kruisdraden gespannen, die men 

 met een oculair van bohnenberger, dat van de zijde licht 

 ontvangt, scherp ziet, en brengt men nu de holle lens, van 



