( 177 ) 



ioopige cii tijdroovende berekening te maken. Trouwens 

 voor mijn doel wordt dit niet vereisclit. Vooral wanneer het 

 slechts onderlinge vergelijking geldt, is de kennis van p^ 

 allezins voldoende. Het blijkt, namelijk, uit de metingen 

 van KNAPP, dat het verschil tusschen p"- en p in horizon- 

 tale doorsnede, slechts eenmaal meer dan 1 pCt., gemiddeld 

 minder dan 1 pCt. bedraagt, en daarenboven is het verschil 

 altijd in dezelfde rigting, namelijk p <1 p^. 't Is dus even 

 voldoende, de verschillende bepalingenvan o° als die van p 

 onderling te vergelijken. 



Op tabel I en II zijn alle gemetene oogen, ivelker hoorn- 

 vlies geene ziekelijke veranderingen had ondergaan, naar den 

 leeftijd gerangschikt : op tabel I die der mannen, op ta- 

 bel II die der vrouwen. Op 79 mannen werden 120 oogen, 

 op «38 vrouwen 68 oogen gemeten. 



Treffend nu is vooreerst de overeenkomst van de radii der 

 beide oogen van denzelfden persoon; hoogst zelden leveren 

 zij een noemenswaardig verschil op. De overeenstemming 

 is van dien aard, dat er schier een bewijs in ligt voor de 

 naauwkeurigheid der meting. 



Om het verband tot leeftijd en geslacht te bereke- 

 nen, werd, wanneer beide oogen gemeten waren, de ge- 

 middelde genomen en alleen deze in rekening gebragt. 

 Daarentegen, om het verband tot emmetropie en ametropie 

 te onderzoeken, werden de beide oogen van denzelfden per- 

 soon, zoodra ze in genoemd opzigt verschilden, afzonderlijk 

 in aanmerking genomen. Was er geen verschil in breking, 

 zoo als gewoonlijk, dan moesten beide oogen voor één gel- 

 den, dewijl de vorm der eene cornea die der andere pleegt te 

 bepalen. Vooreerst nu blijkt, dat de krommingsradius in de 

 gezigtslijn /j" bij den man gemiddeld 7.858 mm., bij de 

 vrouw 7.799 mm. bedraagt, zoodat die der vrouw iets klei- 

 ner is. Waarschijnlijk staat dit in verband met het verschil 

 iu grootte van het hoofd en daarmede van de oogen : in 



