{ 283 ) 



Het sterkste stelsel van een in dit jaar (1860) vervaar- 

 digd groot mikroskoop van powell en lealand, door den 

 heer p. i. kipp tijdelijk ter mijner beschikking gesteld 

 zijnde, kon aan een meer volledig onderzoek worden on- 

 derworpen. 



De nominale brandpuntsafstand van dit stelsel is tV E. 

 duim. Het bleek mij echter, dat de werkelijke brandpunts- 

 afstand der aequivalente lens, bij grootste onderlinge toe- 

 nadering der dubbellenzen door middel van den correctie- 

 toestel, 1,36 millim. (ongeveer j^ E. d.) bedraagt. De 

 openingshoek heeft d§ hoogst aanzienlijke grootte van 

 175° — 176°, dat is, onder dien hoek treedt nog een 

 lichtschijnsel het mikroskoop binnen, maar de werkelijk 

 nuttige opening bedraagt niet meer dan hoogsteus 145°. 



Door regtstreeksche vergelijking met het Hartnacksche 

 stelsel bleek mij, dat door beide stelsels, achtereenvolgens 

 aan hetzelfde mikroskoop aangebragt, bij gelijke verlich- 

 tingswijze en bij vergrootingen, die, door verkorting oi 

 verlenging der buis, zoo na mogelijk gelijk werden gemaakt, 

 verschillende moeijelijke proefvoorwerpen zich op nagenoeg 

 dezelfde wijze vertoonden. Hetzelfde geldt van het No- 

 bertsche plaatje; bij gelijke verlichting werden dezelfde 

 groepen van lijnen opgelost gezien. Indien er echter eenig 

 verschil, zij het dan ook gering, merkbaar was, dan was 

 zulks in het voordeel van het trouwens merkelijk sterkere 

 stelsel van powell en lealand. 



Dit bleek ook, toen ik beproefde de grenzen van het 

 optisch vermogen van dit stelsel nader te bepalen. De 

 toepassing der methode met de luchtbelletjes was hier ech- 

 ter uiterst bezwaarlijk, uit hoofde van den ongemeen kor- 

 ten afstand tusschen het brandpunt en de ondervlakte van 

 het stelsel. Het dioptrisch beeldje bevindt zich namelijk 

 onder de luchtbel, derhalve nog op eene zekere diepte in 

 het vocht. Nu is het schier niet mogelijk, zelfs bij het 



20* 



