( 316 ) 



den aan de aanwezigheid van, bij andere ontbrekende, orga- 

 nen of aan een\ van den regel at'w ij kenden, boaw. Ik ge- 

 loof, dat zulke afwijkingen, al komen zij ook in slechts 

 enkele typen voor, hier evenzeer aan de systematische rang- 

 schikking mogen dienstbaar gemaakt worden, als b. v. bij 

 de loofmossen de verdubbeling der voorste bladhelft van de , 

 Fissidenteae, het gemis van een operculum en de vierklep- 

 pige kapsel van Andreaea uitstekende kenmerken opleve- 

 ren. Zoo komen o. a. bij eene soort (Trich. membranaceum) 

 schildvormige schubben aan den rand van het loof voor ; zoo 

 hebben eenige soorten {Trich. proliferum etc.) door prolificatie 

 van den vaatbundel een' geheel eigenaardigen habitus; zoo 

 heeft eene enkele soort als ware 't zamengestelde cellen, door 

 zeer verdikte wanden inj^esloten en door dunnere dwars 

 geplaatste afscheidingen in zeer smalle cellen verdeeld; enz. 

 Men zal mij welligt tegenwerpen, dat onderscheidene der 

 genoemde kenmerken van zeer ondergeschikt belang zijn 

 voor de systematiek, daar zij ten deele betrekking hebben 

 tot minder belangrijke organen ; dat b. v. de rand van het 

 loof, of zijne beharing ter onderscheiding van soorten dien- 

 stig kan zijn, maar niet gebruikt mag worden tot onder- 

 scheiding van geslachten. Om die tegenwerping te ontze- 

 nuwen moet ik aanmerken : vooreerst, dat in organismen 

 zoo eenvoudig en eenvormig als de Hijmenophyllaceae de 

 waarde der organen onderling niet zeer verschillend is; dan, 

 dat steeds twee of meer der genoemde kenmerken gelijktij- 

 dig aanwezig zijn; eindelijk en vooral, dat in de natuur- 

 lijke methode de waarde der kenmerken betrekkelijk is^ 

 in zoo ver die niet door de organen, aan welke zij ont- 

 leend zijn, maar alleen door hunne standvastigheid bepaald 

 wordt ^), De kenmerken toch vormen het geslacht niet. 



*) De jongste proeve van een systeem der loofmossen berust eenig 

 en alleen op den habitus en het bladivcefsel, terwijl het peristomium 



