BOUWSTOFFEN VOOR DE GESCHIEDENIS 



DER 



WIS- EN NATUURKUNDIGE WETENSCHAPPEN 

 IN DE NEDERLANDEN. 



DOOR 



D. BIERENS DE HAAN. 



N°. XXIV. Twee zeldzame werken van Benedictus Spinoza. 



1. Reeds vele jaren had ik in mijn bezit een kwarto-boekje 

 » Stelkonstige Reeckening van den Regenboog. 1687 i )"; en 

 was ik er door onzen bibliograaf Frederik Muller op ge- 

 wezen, dat de ongenoemde schrijver Benedictus de Spinoza 

 was. Onlangs kwam dit werkje weder ter sprake, toen de 

 Hoogleeraar Land, bezig de werken van Spinoza uit te ge- 

 ven, mij een ander exemplaar toonde, dat afkomstig was van 

 de Koninklijke Bibliotheek in den Haag. Maar achter dit 

 laatstgenoemde kwam nog een ander werkje voor, met geheel 

 andere letter gedrukt, en van geheel anderen inhoud » Reec- 

 kening van Kanssen 2 )". Konde dit misschien dan ook van 

 Spinoza zijn? De eerst opkomende gedachte was ontkennend ; 

 hoogstwaarschijnlijk was het een zeker niet zeldzaam ver- 

 schijnsel van een verzamelband van twee boeken, in hetzelfde 

 formaat, misschien van ongeveer denzelfden tijd, hier nog 

 (hetgeen trouwens niet zelden geheel pleegt te ontbreken) 

 beide van wiskundigen inhoud. Meermalen heb ik mijzelven 

 veroorloofd, zulke verzamelbanden, van zeer verschillenden 

 inhoud somwijlen, weder uiteen te nemen en ieder afzon- 

 derlijk daarin voorkomend werk telkens zijne eigene plaats 

 te geven. Toen ik die Reeckening van kanssen zag, kwam 



