( 153 ) 



Zooals in een vroeger opstel *) door mij is aangetoond, 

 zet bij inwendigen druk het buitenoppervlak van den wand 

 des piëzometers zich meer uit dan het binnenoppervlak om 

 een hoegrootheid, die juist gelijk is aan de volumenvermin- 

 dering welke een massieve kern van hetzelfde volumen als 

 het inwendig volumen van den piëzometer en van dezelfde 

 stof als de wand zou ondergaan, wanneer zij over haar ge- 

 heele oppervlak aan den bedoelden druk onderworpen werd. 



Bij uitwendigen druk krimpt het buitenoppervlak meer 

 in dan het binnenoppervlak om een hoegrootheid gelijk aan 

 de volumenvermindering van een massieve kern van het- 

 zelfde volumen als het uitwendig volumen van den piëzo- 

 meter, wanneer deze over haar geheele oppervlak aan den 

 bedoelden druk onderworpen wordt. 



Stellen wij den samendrukbaarheidscoëfficiënt van glas 

 gelijk 0,000.002, dan bedraagt, daar het inwendig volumen 

 van het piëzometervat ruim 4.000.000 bedraagt, het verschil 

 tusschen de uitzetting van het binnen- en buitenoppervlak 

 des piëzometers bij inwendigen druk per atmospheer onge- 

 veer 8 volumen-éénheden en het verschil tusschen de in- 

 krimping van beiden bij uitwendigen druk nog iets meer, 

 namelijk bijna 10 volumen-éénheden. Het door mij gevonden 

 verschil bedraagt slechts één, en is dus klein ten opzichte 

 van de bovengenoemde verschillen. Ik geloof dat verschil 

 daarom gerust hetzij aan waarnemingsfouten, hetzij aan 

 storende invloeden te kunnen toeschrijven. 



Ik kan echter niet verhelen, dat de waarnemingen wel 

 wijzen op een kleine constante fout. De waarden voor de 

 uitzetting van het uitwendig vol amen volgens tabel 1 zijn 

 voor het groote meerendeel allen kleiner dan die voor de 

 inkrimping van het inwendig volumen volgens tabel 2. 

 Vooral is dit met de beide eerste proefreeksen het geval. 

 De latere proefreeks bij hoogeren druk geeft in beide ge- 

 vallen meer overeenstemmende uitkomsten. Voor dat ver- 

 schil kunnen zeer verschillende oorzaken bestaan hebben. 



*) Verslagen en Mededeelingen, 2e Reeks. Deel XV. 



VEU8L. IN MEDED. AFD. NATUUEK. 2 de REEKS. DEEL XIX. 11 



