( 161 ) 



wanneer per éénheid van druk wordt aangenomen de druk 

 van één kilogram per kwadraat-millimeter, of: 



C= 3(1 ~ 2/<) X 0,010333, 

 E 



wanneer, zooals door mij, per éénheid van druk wordt aan- 

 genomen één atmospheer. 



Nu zijn echter (Lt en E in het algemeen niet bekend. 

 Voor /ll zijn, zooals bekend is, zeer uiteenloopende waarden 

 gevonden voor eenzelfde stof zooals glas. Wertheim en op 

 zijn voetspoor ook Grassi bij de berekening zijner proeven 

 nemen (x •=. 1 /$ aan ; uit de proeven van Regnaült met een 

 glazen piëzometer berekent Wülkner door bovenstaande 

 formules op die proeven toe te passen en .Z7r=6040 te 

 stellen ^—0,319. Anderen willen haar waarde op theore- 

 tische gronden op 0,25 stellen; tot deze waarde naderen 

 zeer de waarden door Cornu uit waarnemingen bij buiging 

 van glazen prisma's afgeleid ; deze waren namelijk tusschen 

 0,224 en 0,257 ingelegen. Een nog kleinere waarde vond 

 Voigt *). Uit waarnemingen omtrent de buiging en wrin- 

 ging van glazen staafjes leidt hij af E=6480 en ju — 

 0,213. Voor spiegelglas vond hij zelfs een nog iets kleinere 

 waarde voor /u. 



De waarden van E zijn voor gewoon glas ook verre van 

 gelijk. Wertheim vond o. a. voor wit soda-glas de waarden 

 6040 en 6722 f)- 



*) Wied. Ann. Bd. 15, S. 497. (1882.) 



f) Ann. de Chim. et de Phys. 3e série, t. 19, p. 137. (184-7.) De beide 

 glassoorten, waarvoor deze beide waarden gelden, hebben slechts een zeer 

 gering verschil in soortelijk gewicht; het eene wordt echter Jijn, het 

 andere gewoon glas genoemd. 



De bepaling van den lineairen elasticiteitscoëfficient van glas door 

 uitrekkingsproeven, zooals dit door Wertheim gedaan is, houd ik voor 

 weinig nauwkeurig en daarom de daardoor verkregen uitkomsten voor 

 weinig betrouwbaar. De in de Ann. de Chim. et de 'Phys. 3e sér, t. 23, 

 p. 71 door Wertheim medegedeelde waarden van E voor 5 buizen van 

 dezelfde soort kristal kunnen voor de juistheid mijner meening ten be- 

 wijze strekken. 



