( 169 ) 



kunnen leeren kennen, leidt dus tot een weinig gunstig 

 besluit. Die graad van nauwkeurigheid is ons namelijk ge- 

 bleken een uiterst geringe te zijn, omdat noch E noch /u 

 voor de gebruikte glassoort nauwkeurig bekend zijn, en 

 verschillende mogelijke veronderstellingen omtrent de waarde 

 van E of van u tot zeer verschillende waarden voor den 

 kubieken sainendrukbaarheids-coëfficient C leiden, waarden, 

 die wel om één millioenste kunnen verschillen. Voor weinig 

 samendrukbare vloeistofpen, zooals voor kwik, kan daarom 

 ook de bepaling van haar samendrukbaarheid bij gebruik 

 van glazen piëzometers tot slechts weinig zekere uitkomsten 

 leiden, omdat men op die wijze altijd slechts het verschil 

 bepaalt tusschen de samendrukbaarheid der vloeistof en die 

 van het glas, en deze laatste dus nauwkeurig bekend moet 

 zijn, om . tot een juiste waarde voor de samendrukbaarheid 

 van de vloeistof te kunnen komen. 



Men zou echter kunnen meenen, dat bij de proeven van 

 Grassi C voor de door hem gebruikte glazen piëzometers 

 wel met nauwkeurigheid door hem gevonden was. Voor 

 drie zijner piëzometers, uit dezelfde glassoort vervaardigd, 

 die door hem zijn aangeduid door de letters B, C en D, 

 vindt hij namelijk uit zijn proeven, bij de veronderstelling 

 jw-= 1 /s» voor C ongeveer juist dezelfde waarde, namelijk 

 ongeveer 0,000.001.7 *). Dat de proeven bij verschillende 

 piëzometers, door van de WERTHEiM'sche veronderstelling 

 omtrent /u gebruik te maken, tot dezelfde waarde voor C 

 leiden, zou men kunnen aanzien als een bevestiging van de 

 juistheid der veronderstelling, en daarom ook van de juist- 

 heid der daardoor verkregen waarde van C. Maar bij nader 

 inzien blijkt dit niet het geval te zijn; want de drie ge- 

 noemde piëzometers van Grassi wijken in hun vorm en af- 

 metingen zoo weinig van elkander af, dat men bij hen met 

 elke veronderstelling omtrent (u tot gelijke waarden voor C 

 moet komen. Wel zal een andere waarde van /u een andere 

 waarde van C geven, maar voor elk der drie piëzometers 



*) Ann. de Chimie et de Physique 3e série, t. 31, p. 437. (1851.) 



VKKSL. EJN MEUED. AJ?D. NATUUKK.. 2de REEKS. DEEL XIX. 12 



