( 177 ) 



Het eerste tabelletje geeft de verandering van het niveau 

 in de buis des piëzometers, nadat de druk buiten den piezo- 

 meter om 2169 m/n - verhoogd was; het tweede tabelletje de 

 verandering van het niveau in de andere buis, die commu- 

 niceert met de ruimte om den piëzometer, nadat men den 

 druk binnen den piëzometer om 3655 millimeters had doen 

 toenemen. De temperatuur was in de twee gevallen 15°, 6 

 en 130,9. 



De nawerking vertoonde zich immer, en altijd in den- 

 zelfden zin; zij werd echter voor een deel overdekt door 

 andere invloeden, vooral door een algemeene langzame tem- 

 peratuursverhooging of verlaging van den toestel. Daar- 

 aan was wellicht ook toe te schrijven, dat de nawerking 

 niet altijd even groot scheen bij het toelaten en bij het 

 wegnemen van den druk. Bij stijgende temperatuur moest 

 de eene, bij dalende temperatuur de andere grooter schijnen, 

 omdat, wanneer bij het toelaten van den druk de verandering 

 van het niveau wegens de temperatuursverandering en die 

 wegens de nawerking in dezelfde richting plaats hebben, 

 zij bij het wegnemen van den druk juist in tegengestelde 

 iichting zullen plaats hebben, en omgekeerd. Uit de rich- 

 ting van de temperatuursverandering kon men voorspellen, 

 welke verandering van niveau, die bij het toelaten of die 

 bij het wegnemen van den druk, bijzonder groot zou zijn, 

 en die voorspelling werd door de waarneming altijd be- 

 vestigd. Ik zou echter niet met zekerheid durven beweren, 

 dat de nawerking bij het toelaten en die bij het wegnemen 

 van den druk juist even groot waren, want ook al hield 

 men rekening met den invloed der algemeene temperatuurs- 

 verandering, ook dan nog schenen de beide nawerkingen 

 niet altijd aan elkander gelijk te zijn. De tijd, die er ver- 

 liep tusschen het tijdstip van het toelaten of wegnemen 

 van den druk en dat der eerste waarneming was daarop 

 natuurlijk ook van grooten invloed, en die tijd kon onmo- 

 gelijk eiken keer juist even groot genomen worden. Ook 

 werd waarschijnlijk nooit het einde der elastische nawerking 

 waargenomen. Had de algemeene temperatuursverandering 

 een beweging van de waterniveau's in denzelfden^zin ten 



