( 178 ) 



gevolge als de elastische nawerking, dan kwamen de niveau's 

 in het geheel niet tot rust, maar vertraagden slechts in 

 hun beweging; in het tegenovergestelde geval komen zij 

 wel tot rust, maar reeds vóór dat de nawerking geheel is 

 afgeloopen, om dan vervolgens dikwijls zich in tegengestel- 

 den zin te gaan bewegen. , 



Maar hebben wij recht om die waargenomen nawerking 

 als een elastische nawerking van het glas des piëzometers 

 te beschouwen? Is het niet mogelijk haar aan andere oor- 

 zaken toe te schrijven? 



In de eerste plaats zou men kunnen meenen, dat zij het 

 gevolg was van de wrijving van de vloeistof tegen den 

 wand der nauwe buizen. Een voorloopige proef heeft echter 

 aangetoond, dat de wrijving tusschen het water en den wand 

 der buizen kon verwaarloosd worden. De buis, die met de 

 ruimte om den piëzometer communiceert, was bij die voor- 

 loopige proef met haar eene uiteinde luchtdicht bevestigd 

 in een vat, dat, nadat het geheel met water gevuld was, 

 volkomen gesloten was ; het water reikte een eind in de 

 horizontaal liggende buis. Werd nu aan het open einde 

 der buis geblazen of gezogen, dan verplaatste het waterniveau 

 zich in de eene of de andere richting. Hield men dan op 

 met blazen of zuigen, dan keerde het niveau weder volko- 

 men tot den oorspronkelijken stand terug, en dat gebeurde 

 zoowel wanneer men het niveau snel als wanneer men het 

 langzaam tot den oorspronkelijken stand liet terugkeeren *). 

 Dat het niet de wrijving is, die de nawerking kan verkla- 

 ren, blijkt ook hieruit, dat die nawerking niet constant is 

 maar ongeveer evenredig aan de aangewende drukking, en 

 dat zij bij proeven 23 — 26, waarbij de druk zoowel binnen 

 als buiten den piëzometer werkte, bijna niet werd waar- 

 genomen f). 



*) Bevond zich in de nauwe buis bij deze proef kwik in plaats van 

 water, dan werd daarentegen wel een zeer gtringe invloed der wrijving 

 bespeurd op den stand van het kwik-niveau in de buis. 



f) Het bijna volkomen ontbreken der nawerking in dit geval bewijst 



