(191 ) 



geven, acht ik niet zeer waarschijnlijk, evenmin als Kohl- 

 raüsch die meening schijnt te zijn toegedaan *). 



De constante m der formule is bij mijne waarnemingen 

 grooter dan in den regel bij Kohlraüsch. Bij dezen is zij 

 in vele gevallen nul, heeft meestal slechts een kleine waarde, 

 en stijgt bijv. bij den door hem gebruikten zilverdraad slechts 

 in één geval, namelijk nadat deze 9 uren lang in gewron- 

 gen toestand verkeerd had voordat hij aan de proef onder- 

 worpen werd, tot de waarde 0,3478 f). Bij mij zou m bij 

 het wegnemen der drukking de waarde 0,25, bij het toela- 

 ten der drukking daarentegen de veel grootere waarde 0,6 

 bezitten. Ik constateer slechts dit verschil tusschen de uit- 

 komsten van Kohlraüsch en van mij, zonder daarom te 

 beweren, dat tusschen die uitkomsten strijd zou bestaan. 

 Daartoe bestaat, geloof ik, geen reden, omdat ook Kohlraüsch 

 voor zijn zilverdraad in verschillende omstandigheden zeer 

 uiteenloopende waarde voor m vond §). 



De nawerkingen bij hoogere temperaturen waargenomen 

 zijn niet door mij berekend, omdat een, zij het dan ook 

 waarschijnlijk slechts klein, gedeelte dier nawerkingen niet 

 aan elastische nawerking van het glazen piëzometervat, maar 

 aan door de drukveranderingen voortgebrachte tijdelijke tem- 

 peratuursveranderingen van het water moet worden toege- 

 schreven, en in de tweede en voornaamste plaats, omdat 

 wegens toevallige temperatuursveranderingen van den piëzo- 

 meter de definitieve evenwichtsstand na geheelen afloop der 

 nawerking niet met juistheid is aan te geven. Ik bepaal 

 mij daarom, wat deze waarnemingen betreft, er toe, om 

 één enkele waarnemingsreeks, die waarbij de toevallige tem- 

 peratuursveranderingen het geringst waren, in tabel V vol- 

 ledig weer te geven. 



*) Hij wijst er ten minste somtijds op, dat de constante m niet voor 

 het geheele verloop der nawerking volkomen dezelfde waarde blijft 

 behouden; zie bijv. Pogg. Ann., Bd. 128, S. 215. Gold de formule 



x-zzC e— a * m voor het geheele verloop der nawerking, dan zou de con- 

 stante C in elk geval de totale nawerking zijn. Ik geloof echter niet, 

 dat men recht heeft dit aan te nemen. 



f) Pog . Ann. t Bd. 128, S. 410. 



§) Pogg. Ann., Bd. 128, SS. 213-6. 



