( 221 ) 



bij tegenoverstaand moeten zijn, een onderscheid, dat zich daii 

 ook in den nitwendigen kristalvorm openbaart. Uit de bo- 

 ven meegedeelde redeneering blijkt nu, dat in elk geval het 

 door Hall waargenomen verschijnsel geheel onafhankelijk 

 is van de oorzaken, die de natuurlijke draaiing van het 

 polarisatievlak te weeg brengen. 



§ 5. Eene tweede stelling is deze, dat, indien in eenig 

 stoffelijk stelsel de snelheid van elk punt plotseling omge- 

 keerd wordt, geheel dezelfde banen met dezelfde snelheden 

 doorloopen zullen worden als voor die omkeering, alleen in 

 tegengestelde richting. Deze stelling kan slechts waar zijn 

 voor bepaalde kategoriën van krachten. Zonder nu te on- 

 derzoeken, of alle bekende natuurkrachten tot die kategoriën 

 behooren, merken wij hier op, dat in de electriciteitsleer het 

 genoemde theorema doorgaat, wanneer men een electrostati- 

 schen toestand als werkelijken toestand van rust opvat, een 

 electrischen stroom daarentegen als een bewegingsverschijnsel, 

 bij welks omkeering de richting van den stroom wordt om- 

 gekeerd, en wanneer men slechts krachten onderstelt als 

 aantrekkingen en afstootingen, die functiën van den afstand 

 zijn of door de wet van Weber of die van Clausius bepaald 

 worden, of eindelijk drukkingen en spanningen, die niet van 

 de snelheden afhangen. 



Verbeelden wij ons nu de proef van Hall zoo ingericht, 

 dat geene verbinding van de randen der plaat met den gal- 

 vanometer bestaat en dat men dus aan die randen eene op- 

 eenhooping van vrije electricitei^ kleeft. Keeren wij dan 

 alle bewegingsrichtingen om, dan verkrijgt de hoofdstroom 

 tegengestelde richting, de magneet tegengestelde polariteit, 

 terwijl aan de electrostatische lading van het metaalblad niets 

 verandert. Men verkrijgt derhalve een toestand, die evenzeer 

 als de oorspronkelijke aan den regel van § 3 voldoet; deze 

 laatste toch brengt mee, dat bij gelijktijdige omkeering van 

 de magneetpolen en van den hoofdstroom het effect hetzelfde 

 teeken behoudt. Wij kunnen derhalve besluiten, dat het 

 door Hall waargenomen verschijnsel met de in deze § be- 

 sproken stelling geheel in overeenstemming is. 



Neemt men deze stelling aan, dan leert eene eenvoudige 



