( 305 ) 



leidde Meijer de beweging van een elastischen draad af, die 



door een kracht plotseling wordt uitgerekt, 



Behalve de veerkrachtige trillingen, vond hij een niet- 

 periodieke beweging van den draad, en meende, dal deze 

 door de inwendige wrijving langzamer gedempl wot&\ dan 

 de trillingen. 



Boltzmann*) echter merkte op, dat Meijer de massa van 

 het gewicht, waarmede de draad bij de proeven belast wordt, 

 buiten rekening had gelaten. Wordt dit gewicht in aanmer- 

 king genomen, dan vindt men, dat de demping der lang- 

 zaamste slingering veel kleiner uitvalt dan de grootheid, 

 die Meijer als maat van de nawerking beschouwd had, 

 zoodat zijn theorie het verschijnsel volstrekt niet verklaren 

 kan; hoewel de inwendige wrijving, die hij onderstelde, 

 hoogstwaarschijnlijk in vaste lichamen wel zal voorkomen, 

 moet dus voor de nawerking een andere oorzaak gezocht 

 worden. 



Boltzmann heeft in de genoemde verhandeling een andere 

 theorie medegedeeld. 



Hij nam aan, dat de krachten, die op een lichaam moe- 

 ten werken om het een bepaalde vormverandering te doen 

 ondergaan, ook afhankelijk zijn van verplaatsingen, die de 

 deeltjes van het lichaam al vroeger ondergaan hebben. De 

 kracht, die een bepaalde verschuiving veroorzaakt, is kleiner, 

 naarmate reeds te voren verplaatsingen in dezelfde richting 

 zijn voorgekomen. Als op den tijd r, gedurende het tijds- 

 element dr, een verschuiving v bestaan heeft, stelde Boltz- 

 mann den invloed van deze op de kracht, welke op een 

 anderen tijd t een verplaatsing in dezelfde richting veroor- 

 zaakt, evenredig met v, met dr en met een functie van hel 

 tijdsverloop t — t. Verder nam hij, voor kleine verplaatsin- 

 gen althans, het beginsel der superpositie aan. 



De theorie van Boltzmann heeft het voordeel, dat zij (»]> 

 enkele algemeene grondstellingen berust en geen hypothesen 

 noodig heeft omtrent de inwendige samenstelling der licha- 



') Pogg. dnnal. Erganzb. VII, p. 627. 



