( 362 ) 



De formule (50) komt geheel overeen met die, welke 

 Neesen bij de berekening der nawerking bezigde. 



§ 12. Maar de ingevoerde weerstand is niet voldoende, 

 om alle bij de wenteling der moleculen voorkomende ver- 

 schijnselen te verklaren. Er blijft namelijk na de opheffing 

 der uitwendige krachten altijd een gedeelte der vormveran- 

 dering in een veerkrachtig lichaam over. Door de proeven 

 van Weetheim, G. Wiedemann en anderen is aangetoond, 

 dat zelfs na de werking van kleine krachten een blijvende 

 deformatie waar te nemen is. Het is waarschijnlijk, dat de 

 moleculen, tengevolge van den weerstand, dien zij bij de 

 wenteling ondergaan, niet geheel in de evenwichtsstanden 

 komen, die in de vorige paragrafen berekend werden. De 

 hypothese, dat zij na een wenteling niet in de vroegere 

 standen teruggebracht worden, is ook in Weber's theorie 

 van het geïnduceerde magnetismus ingevoerd. Daar, zooals 

 in § 6 werd opgemerkt, de onderstelling, dat de moleculen 

 als magneten te beschouwen zijn, een bijzonder geval uit- 

 maakt van de hier meegedeelde theorie, zal het permanente 

 magnetisme aan dezelfde oorzaak kunnen worden toegeschre- 

 ven als de genoemde blijvende afwijkingen. 



Om de magnetische verschijnselen te verklaren, nam 

 W. Weber, zooals bekend is, aan, dat de moleculair- 

 magneten wentelen onder den invloed eener uitwendige kracht 

 en van een terugwerkend koppel Dit laatste werd echter 

 niet uit de wisselwerking der moleculen afgeleid. Maxwell *) 

 merkte op, dat deze hypothese geen rekenschap gaf van het 

 magnetisme, dat na opheffing der uitwendige krachten in 

 staal overblijft. Hij nam daarom aan, dat de as van een 

 magnetische molecule in de oorspronkelijke ligging terug- 

 keert, na opheffing der krachten, indien de hoek van afwij- 

 king kleiner was dan een bepaalde waarde |? , maar dat als 

 de afwijking |? grooter was dan |9 , een permanente veran- 

 dering in richting == p— /J overblijft. 



Maxwell paste deze theorie toe op het geval, dat nadat 



*) On Electricitt/ and Magnetim. II p. 79. 



