( 368 ) 



D l {\ -\- /Li) a =z 2 Q geworden is, wordt de permanente ver- 

 andering der spanning: 



= 0,106 X A'»(^-*i)P+aO«. 



2 G^ 



De aangroeiing zal tot zekeren grens naderen. 



G. Wiedemann *) heeft waargenomen, dat als een draad 

 herhaaldelijk door hetzelfde gewicht getordeerd wordt, de 

 permanente torsie daarbij tot een bepaalden grens vermeer- 

 dert. Deze torsie was zeker slechts voor een gedeelte aan de 

 verandering in richting der moleculen toe te schrijven, maar 

 de verklaring van het verschijnsel blijft gelden, als men met 

 Wiedemann aanneemt, dat de weerstand, die de wenteling 

 der deeltjes belemmert, van denzelfden aard is, als die, welke 

 de verschuiving ondervindt. 



De waarneming van Wiedemann is in overeenstemming 

 met de bovenvermelde proeven van Fromme, waarbij her- 

 haaldelijk dezelfde magnetische krachten op een stalen staaf 

 werkten. In beide gevallen konden kleinere krachten geen 

 blijvende veranderingen teweegbrengen. 



Beschouwen wij de proeven van Wiedemann, die hij met 

 een draad van messing genomen heeft, nauwkeuriger. De 

 torsie werd onmiddelijk nadat de kracht op den draad werkte, 

 en ook na geruimen tijd gemeten; beide werden in deelen 

 eener schaal aangegeven en door T en T Y aangeduid. Uit 

 een tabel, die in de verhandeling van Wiedemann (pag. .489) 

 voorkomt, ontleen ik de volgende getallen: 



Gewichten : 30 40 B0 60 70 80 90 100 110 120 130 140 gram 

 T x —T 1 1 2,5 4 13 13 33 95 deelen. 



Na opheffing der uitwendige kracht, werd weder onmid- 

 delijk de overblijvende torsie P en de permanente torsie P 1? 

 die na langen tijd nog bestond, gemeten. Daarbij werd 

 gevonden: 



'•') Wiedemann. Annal der Physik. und Chemie. VI. p. 490. 



