en 

 ra] 



( 369 ) 



Gewichten: 30 40 40 GO 70 80 90 L00 L10 L20 L80 140 

 P_ Pi: o o,7 1,8 8,8 B deelen. 



De grootheden 1\-T en P,-/> /i|n aan elastische na- 

 werking, dus aan de wenteling der moleculen koe te Bchrg- 



ven. Zooals Wiedemann opmerkte, waren / en P niet 

 nauwkeurig te bepalen. Al zijn dus de aangegeven waarden 

 niet geheel juist, is het toch duidelijk, dal T I 

 P 1 —P niet de tordeerende krachten snel aangroeien. Voo 

 is opmerkelijk, dat bij dezelfde gewichten 7\— ZWei -I grooter 

 is dan P—P^ Terwijl na opheffing der krachi van L10 

 gram nauwelijks eenige nawerking te bespeuren was, werd 

 deze gedurende de torsie door een gewicht van 70 -ram 

 reeds waargenomen. 



Zooals uit de theorie volgt, blijkt ook uit deze proeven, 

 dat de nawerking, die door kleine krachten veroorzaakt 

 wordt, niet weer verdwijnt na opheffing dier krachten, en 

 dat na grootere deformatiën de moleculen slechts gedeeltelijk 

 terugwentelen. 



Verder werd waargenomen, dat als de draad nog 16 maal 

 door het gewicht van 140 gram getordeerd werd, en daarna 

 weder aan krachten van 10, 20, enz. gram onderworp, n 

 werd, reeds bij de torsie onder de werking van 60 gram 

 een duidelijke nawerking plaats had. Bij de eerstvermelde 

 waarneming was bij deze kracht de wenteling nog oiei 

 mogelijk. Nu was door de herhaalde bewegingen in dezelfde 

 richting de weerstand geringer geworden en werd daardoor 

 een verschil tusschen de grootheden T en 7] waargenomen. 

 De in de vorige paragraaf besproken weerstand gedurende 

 de beweging was ook verminderd, de snelheid, waarmee de 

 moleculen wentelden dientengevolge grooter geworden Op 

 deze wijze kan men verklaren, dat bij de tweede reeks van 

 waarnemingen, toen de draad 16 maal door 140 gram ge- 

 tordeerd was geweest, voor 1\ — T onder den invloed van 

 130 gram slechts de waarde van 4, onder den invloed van 

 140 gram de waarde van 5 deelen der schaal werd 

 vonden. Deze getallen waren bij de eerste proef 33 en 

 95. Nu was bij de bepaling van T de nawerking waar- 



