52 DE TOESTAND DEK LIJKEN NA ARSENICUM-VERGIFTIGING. 



ledig teekenen van mumificatie. In Waarn. 13 werden reeds 3 maanden na den 

 dood (het vroegst onder de medegedeelde gevallen) geringe sporen van mumifica- 

 tie waargenomen. Zes jaren na den dood (Waarn. 46) werden de huid van den 

 buikwand, de dijen en kniegewrichten gemumificeerd gevonden. Van de overige 

 lijken, die langer dan zes jaren begraven geweest waren, waren de weeke deelen 

 geheel of bijna geheel vergaan. 



Ik zal de waarnemingen, die op de mumificatie betrekking hebben, achter- 

 eenvolgens in het kort bespreken. 



Waarn. 1. Uit de onvolledige, hier en daar stellig onnauwkeurige beschrij- 

 ving is op te maken, dat men hier te doen heeft gehad met mumificatie, ver- 

 gezeld van adipocire-vorming. Bijzonderheden omtrent den toestand van de kist 

 en de geaardheid van het kerkhof, welke beide op de ontbinding een belang- 

 rijken invloed uitoefenen, worden niet vermeld. De man was oud, sedert vele 

 jaren ziekelijk en zwak, en het vermoeden ligt dus voor de hand, dat het lijk 

 in zeer vermagerden toestand ter aarde besteld is. 



Waarn. 2. Omtrent den toestand van het lijk geldt hetzelfde als in de vorige 

 Waarn. Ook hier ontbreken de bijzonderheden omtrent de kist en de begraaf- 

 plaats. Het verdient vermelding, dat Mej. Witten op den 24 sten Januari 1801, 

 dus in het koude jaargetijde, overleden is. 



Verder bestaat er in beide gevallen twijfel of hier inderdaad arsenicum toe- 

 gediend is; het positieve bewijs althans is daarvoor niet geleverd. 



Waarn. 4. Bij zeer ver gevorderde ontbinding (na b 1 /^ maanden) der overige 

 deelen van het lijk werd de buikwand lederachtig en hard, bruin als mahonie- 

 hout aangetroffen. Arsenicum werd niet in het lijk gevonden. 



Waarn. 5. Mumificatie van de huid van den romp ; van de extremitei- 

 ten wordt niets vermeld. Het kerkhof was droog, de kist tamelijk goed be- 

 waard. 



Waarn. 6. Bij de eerste opgraving (5 maanden na den dood) was de huid 

 van borst- en buikwand gemumificeerd. Voor het overige was de ontbinding 

 zeer ver gevorderd. De toestand van het onderste gedeelte van den buik en van 

 de geslachtsdeelen is zonder twijfel het gevolg van de kort vóór den dood plaats 

 gehad hebbende baring. Bij de tweede opgraving (7 maanden later) was de 

 huid nog harder en waren ook de buikorganen opgedroogd. Omtrent de kist en 

 de begraafplaats wordt niets vermeld. 



Waarn. 13. Het lijk was niet in eene kist, maar in een stevig lijkkleed be- 

 graven; het kerkhof bestond uit rood zand met weinig leem. De aarde rondom 

 het lijk was geheel droog. De ontbinding van het lijk (na 3 maanden) was 

 over het algemeen zeer ver gevorderd. De huid van den buikwand was in de 



