8 DE TOESTAND DER LIJKEN NA AKSENICÜM-VERGIFTIGING. 



Naast deze kist staat de geslotene, welke korter is dan de anderen en waar- 

 van de bodem niet geheel gaaf is. Daarop volgt een dubbele kist, gelijk aan 

 de eerste. Het zich daarin bevindende lijk, hoogst waarschijnlijk dat van een 

 volwassen man, is veel minder goed bewaard dan het eerste. De huid van het 

 behaarde hoofd en van het grootste gedeelte van het aangezicht is verdwenen. 

 Op hare plaats bevindt zich eene dikke laag van een droog, bruin, zeer licht 

 poeder. Op de onderkaak zit een stuk van de lederachtige huid vast met het 

 daaronder liggende been verbonden. De borstholte is geopend ; enkele ribben 

 steken door de droge, broze huid. De buikwand is sterk ingevallen. Van 

 het lijkkleed zijn nog slechts stukken over, die bij aanraking bijna geheel tot 

 poeder worden. 



De vierde kist in deze rij, aan de Zuid- Oostzijde, is enkel. Zij bevat weinig 

 meer dan het geraamte eener hoog bejaarue vrouw. De beenderen zijn buiten- 

 gewoon licht. Van borst- en buikwand zijn nog enkele droge stukken aan- 

 wezig. Het lijkkleed is bijna geheel verdwenen. 



In de vijfde kist, die ongeveer 95 cm. boven den vloer, eveneens op zware 

 ijzeren staven, boveD de eerste kist geplaatst is, bevindt zich een zeer goed 

 bewaard, volwassen vrouwenlijk. De droge huid van het gelaat is geelbruin. 

 De oogleden zijn aanwezig; de top van den neus is ingedroogd. De kleine 

 mond is door de ingedroogde lippen gesloten. De ledematen zijn gaaf, geheel 

 gemumificeerd. Borst- en buikholte zijn gesloten. De buikwand is opgeheven en 

 laat zich vrij gemakkelijk indrukken, doch neemt weldra zijn oorspronkelijken 

 vorm weder aan. Een zwart mutsje bedekt het hoofd. Het lijkkleed, dat in 

 plooien het hoofd en den hals omgeeft, valt bij aaraking uiteen *. 



Alvorens van de natuurlijke mumificatie af te stappen vermeld ik nog dat 

 lijken, die niet begraven zijn, onder gunstige omstandigheden in natuurlijke 

 mumiën veranderd worden. Zoo ontstaan de mumiën, die in de zandwoestijnen 

 van Afrika en elders b.v. in Mexico f zijn aangetroffen. De lijken van men- 

 schen niet alleen, maar ook die van zeer groote dieren drogen daar geheel uit. 

 De ongelukkige Gordon schreef aan zijne zuster: „De lucht is hier (te Khar- 

 roem) zóó droog, dat niets bederft of kwalijk riekt; alles verdroogt tot het 

 hard is. Een doode kameel wordt een trommel gelijk". In ons klimaat is 



Mijne pogingen om meer bijzonderheden omtrent den kelder en de zich daarin bevindende 

 lijken te vernemen, zijn tot dusver zonder gevolg gebleven. 



t Alexandeb von Humboldt, Ansichten der Natur, Tübingen, 1808, S 509. 



