4 DE TOESTAND DER LIJKEN NA ARSENICUMVERGIFTIGING. 



van een soldaat gevonden is „tusschen het dak, dat tot sieraad dient en dat, 

 waarop de pannen liggen." De man had deel genomen aan den strijd tusschen 

 de Lacedaemoniërs en de Eliërs. Deze laatsten klommen bij hunne verdediging 

 op de tempels en andere hooge gebouwen. Het scheen dat de man daar ziel- 

 togende ingekropen was. Toen hij den geest gegeven had kon noch zomerhitte, 

 noch winterkoude het lijk deren, omdat het op eene plaats lag, die aan alle 

 kanten afgesloten was". 



Een aantal waarnemingen van lang na den dood bewaard gebleven lijken 

 werd door Raynaud *, Garmann f en Medicus § bijeengebracht. Garmaxn 

 wijdde het derde boek van zijn zonderling werk geheel aan dit onderwerp en 

 gaf daaraan den titel: v De cadaverum incorruptibilitate et mummiis". Hij 

 verhaalt o. a. van het lijk van Keizer Karel V, dat, bijna honderd jaren na 

 zijn dood, op hoog bevel werd opgegraven om naar elders overgebracht te wor- 

 den en nog in zeer goeden toestand verkeerde **. 



Meer nauwkeurige onderzoekingen omtrent natuurlijke mumiën werden mede- 

 gedeeld door Burdach ff. Twee lijken, een van een man en een van eene 

 vrouw, waren in 1 632 in de kerk te Haljal tusschen Narwa en Reval begraven 

 en daarna bewaard gebleven. Zij werden aan Peter den Groote, toen deze 

 zich met zijn leger in den omtrek bevond en aan de waarheid van het omtrent 

 die lijken medegedeelde twijfelde, vertoond. In 1752 waren zij, volgens getui- 

 genis van Jacob von STaHLiN §§, geheel uitgedroogd, geelachtig en zonder 

 eenigen reuk. Ten tijde van Burdach (1814) waren de beide lijken nog onge- 

 veer in denzelfden toestand op de anatomie te Dorpat. In een stuk van de 

 maag van het mannenlijk zouden door Grindel sporen van arsenicum aange- 

 toond zijn. Burdach maakt ook nog melding van een goed bewaard vrouwen- 

 lijk, dat gevonden was op eene begraafplaats, waar sedert 40 jaren geen lijk 

 meer was bijgezet; de overige lijken waren vergaan. Uit den toestand der 



• Theoph. Raynaud, Be incorrwptione corporum, Lugduni, 1665, in: Opusc. Miscell. phüolog. T.XIll. 



f Chr. Eb. Garmann, Be miraculis mortuorum, Dresdae et Lipsiae, 1709. 



§ Er. Cas. Medicus, Be incorrwptis cadaveribus humanis in Mist. et Commentatt. Acad. Electoral. 

 scient. et eleg. Ut. Theodoro-Palatime. Vol. II, p. 309. 



** „Cadaver adhuc incorruptum repertum est, labe nulla, nulla temporis edacitate, aut putredinis 

 carie infectum" (1. c. p. 952). 



ff Burdach, Untersuchung unverwester Leichname in: Anatomische Untersuchungen bezogen au/ 

 Natur •wissenschaft und Heilkunde, l tes Heft, Leipzig, 1814. S. 75. 



§§ Original-anekdoten von Peter dem Grossen, Leipzig 1785, N". 58, S. 163. 



