DE TOESTAND DER LIJKEN NA ARSENICUM-VERGIFTIGING. 3 



echter zekere grenzen overschrijdt, indien het lijk geheel onder water ligt of 

 zelfs in een zeer vochtigen bodem dan werkt het water niet meer versnellend, 

 maar daarentegen vertragend op het ontbindingsproces. De weeke deelen worden 

 daarbij in lijkenvet, adipocire, omgezet, hetgeen zeer lang aan verdere ontleding 

 weerstand biedt. 



Is de toevoer van water echter zóó gering dat het rottingsproces geen voort- 

 gang kan hebben dan droogt, onder gunstige omstandigheden, het lijk min of 

 meer volledig uit ; het behoudt daarbij over het algemeen zijn vorm, ook in de 

 gelaatstrekken, maar vermindert natuurlijk door het min of meer volledig ver- 

 lies van het groote watergehalte van het lichaam zeer belangrijk in gewicht. 

 De huid wordt meestal bruinrood van kleur, droog, lederachtig; zijn de spieren 

 geheel verdroogd dan ligt de huid dicht op de beenderen. De inwendige orga- 

 nen doen zich hierbij zeer verschillend voor en zijn somtijds voor een deel 

 geheel verdwenen. De reuk wijkt geheel af van dien van een in gewone ont- 

 binding verkeerend lijk en herinnert in sommige gevallen zeer duidelijk aan 

 dien van oude kaas. 



Men heeft deze uitdroging der lijken als droge mumificatie gesteld naast 

 de vette mumificatie (verzeeping), die door de vorming van lijkenvet geken- 

 merkt wordt. Beide processen zijn evenwel in aard zeer verschillend en hebben 

 alleen dit gemeen dat de lijken door beide gedurende zeer langen tijd voor gë- 

 heelen ondergang bewaard kunnen blijven. 



De drie hier aangestipte vormen komen niet altijd geheel afzonderlijk voor; 

 niet zelden zijn zij op verschillende wijzen met elkander gecombineerd. 



De mumificatie (verdroging) der lijken is natuurlijk of kunstmatig. 



Bij de natuurlijke mumificatie ondergaat het lijk geene voorafgaande bewer- 

 king ; onder bijzondere omstandigheden, afhankelijk van den bodem, waarin het 

 rust, van de temperatuur, van de oorzaak van den dood enz. verdroogt het 

 zonder te verrotten. Bij de kunstmatige mumificatie wordt dit doel in den 

 regel veel vollediger bereikt door kunstbewerkingen van zeer verschillenden aard. 



De natuurlijke mumificatie is volstrekt geen zeldzaam verschijnsel en zij heeft 

 steeds in hooge mate de aandacht getrokken. Pausanias * deelt reeds het vol- 

 gende hieromtrent mede: „Aristarchtjs verhaalt dat, toen in zijn tijd de Eliërs 

 den tempel van Hera te Olympia herstelden, het met wonden overdekte lijk 



* V. 2, p. 428. 



