74 DE TOESTAND DER LIJKEN NA AESENICUM-VEEGIFTIGING. 



De Leidsche lijken waren voor een deel begraven op de z. g. Groote Begraaf- 

 plaats bij de voormalige Heerenpoort (VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIV); 

 de overigen (IV, V, XIII, XV, XVI) rustten op de Roomsch-Katholieke begraaf- 

 plaats, beide te Leiden. De bijzonderheden omtrent het graf en de kist der beide 

 andere lijken (XVII, XVIII) zijn in de Aanteekeningen bij de waarnemingen 

 vermeld. 



De beide Leidsche begraafplaatsen liggen aan den zoom der stad; zij zijn 

 met klei opgehoogd, doch de bodem van het eerste kerkhof is vaster, zoodat het 

 water minder gemakkelijk wegzakt en in sommige kisten (VI, X, XV) water 

 gevonden werd. 



Op de Groote Begraafplaats worden de graven gemaakt ter diepte van 1.50 — 

 1.55 Meter; daarin worden drie kisten op elkander geplaatst. Het deksel der 

 bovenste kist wordt bedekt door eene aardlaag van 25 — 30 cm. dikte. 



De graven op de Roomsch-Katholieke Begraafplaats voor de klasse, waartoe 

 de door ons onderzochte lijken behoorden, worden gegraven ter diepte van 2 Me- 

 ters ; vier lijken worden daarin op elkander geplaatst, zoodanig dat het deksel der 

 bovenste kist 35 — 40 cm. onder den grond ligt. Wat de kinderlijkjes betreft 

 deze worden, ten getale van 25, in een groot, gemeenschappelijk graf bijgezet. 



Bij een onderzoek omtrent de plaatsing der verschillende kisten op de Groote 

 Begraafplaats is mij het volgende gebleken. 



De kist van VI was de eerste (onderste) in het graf, waarvan de bodem met 

 water bedekt was; die van VII, VIII en IX waren de derde (bovenste); de 

 graven waren droog. De kist van X stond in het midden; die van XI was de 

 eerste. Waarschijnlijk stond er water in het graf, doch men wist dit niet met 

 zekerheid. Het graf, waarin de kist van XII onderaan (de eerste) stond, was 

 droog. De kist van XIV stond bovenaan. 



Betreffende de plaatsing der kisten op het Roomsch-Katholieke kerkhof vernam 

 ik dat het graf, waaruit de kistjes van IV en V opgegraven werden, zeer droog 

 was. De kist van XIII stond bovenaan ; het graf was zeer droog. De kist van 

 XV was 2 Meters diep geplaatst (de eerste), die van XVI was de derde van 

 beneden. 



De kisten van IV en V waren zoo goed als nieuw ; de overigen waren allen 

 gaaf met uitzondering van die van XII, waarvan het deksel eenigszins bescha- 

 digd was. Deze kist had bijna drie jaren in het graf gestaan. 



Over het algemeen waren de lijken zeer goed bewaard gebleven met uitzon- 

 dering van VIII en XVII. 



Van VIII was niet veel meer dan het geraamte over. De volgende omstan- 

 digheden geven hiervan, meen ik, eene voldoende verklaring. De achttienjarige 



