DE TOESTAND DER LIJKEN NA ARSENICUM-VERGIETIGING. 79 



Ik meen dat hij hierin, althans ten opzichte van den leeftijd en vooral van de 

 lichaamsgesteldheid, te ver gaat. 



Oorzaak van den dood. In het algemeen kan men zeggen dat delijken 

 van personen, die aan eene acute ziekte gestorven zijn, sneller vergaan dan die 

 van hen, die aan chronisch lijden bezwijken. 



De lijken evenwel van gezonde personen, die plotseling gestorven zijn, gaan, 

 wanneer de omstandigheden overigens gelijk zijn, minder snel in ontbinding over. 

 Hierbij doen zich echter zeer merkwaardige verschillen voor, waarvan de oor- 

 zaak ons dikwijls ten eenenmale onbekend is. Casper onderzocht op den 20 sten 

 Maart 1848 de lijken van 14 mannen uit den arbeidenden stand, bijna allen 

 van denzelfden leeftijd (24 — 30 jaren), die vroeger onder dezelfde omstandighe- 

 den geleefd hadden en twee dagen te voren te gelijker tijd op de barrikades te 

 Berlijn doodgeschoten waren. De lijken lagen naast elkander in hetzelfde lokaal. 

 Bij elk dezer lijken waren de teekenen der ontbinding verschillend. Liman nam 

 hetzelfde waar bij het onderzoek van een aantal lijken van personen, die bij 

 het instorten van huizen omgekomen waren ; bij de lijken dezer bijna op hetzelfde 

 oogenblik gestorven menschen werden de meest verschillende teekenen van ont- 

 binding aangetroffen. Mijne ervaring in de ontleedzaal is met deze feiten geheel 

 in overeenstemming. 



Na sommige acute ziekten gaat de ontbinding zeer snel, b. v. na septicaemie *, 

 pokken, typhus enz. Cholera-lijken daarentegen bieden langer weerstand. Dit 

 moet toegeschreven worden: 1°. aan het groote vochtverlies, 2°. aan de ontle- 

 diging van maag en darmen, welke in den regel in den loop der ziekte heeft 

 plaats gehad. In dit laatste opzicht komen cholera-lijken overeen met die van 

 door arsenicum vergiftigden. Lijken van personen, die, zonder uitgebreide ver- 

 wondingen, veel bloed verloren hebben, vergaan eveneens minder snel. 



De ontbinding treedt zeer snel op bij de lijken van hen, die door den bliksem f 

 of door een zonnesteek gedood zijn. Men heeft hierbij echter te recht gewezen 

 op den invloed van het jaargetijde, waarin dergelijke gevallen zich voordoen. 



Aan de volgende oorzaken van den dood wordt een versnellende invloed op 

 de ontbinding toegeschreven : stikking in rook, in kooloxyde- en zwavelwaterstof- 



* Een merkwaardig' voorbeeld hiervan wordt medegedeeld door Champouillon : Observations sur 

 la marcke de la putre'faction cadavérique in: Annales d 'hygiëne publiaue et de médecine legale, 1845, 

 T. 34, p. 377. Taylor (1. c. T. I, p. 110) deelt verder eenige voorbeelden mede van zeer snelle ont- 

 binding na verschillende oorzaken van den dood. 



f Hiervan wordt reeds gewag gemaakt door Seneca (Quaestiones naturales, II. 31): «fulmine icta 

 intra paucos dies verminantur." 



