82 DE TOESTAND DER LIJKEN NA ARSENICUM- VERGIFTIGING. 



veelheid water of waterdamp vereischt. Deze wordt echter onder gunstige om- 

 standigheden geheel of althans grootendeels door het lijk zelf geleverd. Het ge- 

 halte aan water van het menschelijk lichaam is zeer hoog. Hofmann * zegt dat 

 dit gemiddeld 85 pCt. bedraagt. Dit is echter te hoog gesteld. Yoit f geeft op 

 dat het lichaam van een volwassen mensch van 60 kilogrammen 63 pCt. (38 

 kilogrammen) water en 37 pCt. (22 kilogrammen) drooge massa bevat. Taylor 

 geeft nagenoeg dezelfde verhouding op. Bij pasgeborenen en jonge kinderen is 

 het watergehalte grooter. Bischoff vond in het lijkje van een pasgeboren meisje 

 66.4 pCt. water en 33.6 pCt. drooge massa. 



Een aanzienlijk gedeelte van het water verlaat echter spoedig het lijk, nadat 

 de ontbinding begonnen is. Zoo de omstandigheden nu voor de verdamping gun- 

 stig zijn, indien het uit het lijk afgescheiden water wegvloeit en er geen vol- 

 doende hoeveelheid van buiten aangevoerd wordt, dan kan de hoeveelheid water 

 voor den geregelden gang der ontbinding te gering worden; dit voert dan ten 

 slotte tot min of meer volledige mumificatie. 



Is de toevoer van water zeer groot, zoodat het lijk geheel of gedeeltelijk in 

 het water ligt of zelfs indien de bodem van het graf voortdurend zeer vochtig 

 is, dan wordt de ontbinding niet meer bevorderd, maar gestoord en er heeft, 

 zooals wij reeds vroeger zagen, vorming van lijkenvet plaats. Afwisselend ge- 

 ringe en overvloedige toevoer van water doen de ontbinding snel voortgaan. 



Tot staving van den invloed van den vochtigheidstoestand der lucht is de 

 volgende mededeeling niet zonder belang. Yolgens Pettigrew § is het vooral 

 de droogheid van de lucht, die in Opper-Egypte de ontbinding tegenhoudt. In 

 Neder-Egypte gaan de mumies spoedig te gronde, wanneer zij aan de buiten- 

 lucht blootgesteld zijn. Madden zag te Alexandrie, waar de lucht zeer vochtig 

 is, verscheidene mumies, die gedurende wellicht 40 eeuwen goed bewaard ge- 

 bleven waren, in 40 uren in ontbinding geraken. 



Terwijl mikro-organismen voor de ontbinding onmisbaar zijn, wordt de ver- 

 nietiging der weeke deelen van het lijk niet zelden zeer belangrijk verhaast 

 door verschillende dieren. De schimmelvorming, welke zeer veelvuldig op lijken 

 waargenomen wordt, is daarbij van weinig invloed. 



* 1. c. S. 267. 



t Hermann's Handbuch der Physiologie, 1881. Bd. 6. l ter Theil. S. 345. 



5 1. c. p. 231. 



