22 OVER DE SAMENSTELLING VAN DE NIEUWE ZEEKLEI 



De zavelklei en vooral liet zeezand bevatten de koolzure kalk grootendeels 

 als grootere stukjes, schelpen en schelpbrokken. Aangezien ik deze vóór de 

 analyse zooveel mogelijk uit de aarden verwijderd had, zijn de cijfers van het 

 koolzuurgehalte meest lager gevonden dan bij de kleisoorten. De zwaardere 

 klei bevat de koolzure kalk in een staat van zeer fijne verdeeling, hetgeen 

 uit het oogpunt van vruchtbaarheid een veel gunstiger toestand is. 



V. Het Phosphorzuur. 



Het is merkwaardig, hoezeer het phosphorzuurgehalte zich in de klei binnen 

 enge grenzen gelijk blijft. Ik vond in acht monsters nieuwe IJklei, evenals 

 in vier monsters Zuiderzeeklei (zuidelijke kom) en in twee monsters Wieringer- 

 meerklei 1 ), allen tot de zwaardere kleisoorten te rekenen, een gehalte aan: 



0.15 tot 0.17 pCt. P 2 5 (aarde bij 110° gedroogd). 



Dit gehalte stemt overeen met hetgeen gewoonlijk in klei gevonden wordt, 

 ook als zij in bebouwing is. 



Adriaansz 2 ) vond, naar eene betrouwbare methode van phosphorzuurbepaling 

 in slib van de Maas, de Waal, de IJssel, en klei op Ameland aangespoeld : 



0.19 6 0.17 0.21 0.14 pCt. P 3 5 . 



. Zure klei uit Buitendijksland, rijk aan 



') 8 monsters IJklei uit vier polders: , , A . , nu 



r veendeelen, Amsterdammer IJ polder 



0.17 5 0.17 0.17 0.16? 0.15 8 0.17 7 0.15' 0.15 pCt. 0.14 pCt. 



4 monsters Zuiderzeeklei, zuidelijke kom (Boringen Stieltjes n° 96, 128, 430 Havelaar n 1 49): 



0.18 0.16 0.15 0.15 pCt. P 2 5 . 



2 monsters klei Wieringermeer (Boringen n° 38 en 6): 



0.15 3 0.14 pCt. P 2 5 . 



4 monsters ligtere Zuiderzeeklei (Boringen Havelaar n" 151, 193, 245, 257 Stieltjes n° 47): 



0.13 0.12 0.10 0.09 5 0.09 5 pCt. P 2 5 . 



2 monsters zavel Zuiderzee (Boringen Havelaar n"^229 en 66: 



0.09 0.08 pCt. P 3 5 . 



1 monster zeezand Zuiderzee (Boring Stieltjes) : 



0.06 pCt. P 2 5 . 



2 ) Maandblad der sectie Natuurwetensch. van het Genootschap van Natuur- Genees- en Heelkunde te 

 Amsterdam, Jaargang I, 1870, n°. 4, blz. 13. 



De daar medegedeelde analyse van 0.36 pCt. P 2 5 in klei uit Friesland moet eene Terpaarde 

 betreffen. Want zulk een hoog gehalte komt in de alluviale klei van Nederland niet voor. 



