IN HET IJ EN IN DE ZUIDERZEE. 



25 



ook het water niet door. In water zwevend, stollen zij weder tot vlokken, 

 zoodra eene zekere kleine hoeveelheid zuur of zout aan het water is toegevoegd. 

 Deze aldus toebereide aarde werd gescheiden in drie gedeelten: 



a. de in het water na 24 uren nog zwevende amorphe (colloïdale) stof, welke 

 ik klei zal noemen; 



b. de uit het water na 24 uren bezonken stof, welke ik kleizand zal noemen ; 



c. het bij de slibbing l ) terugblijvende mengsel van kwartskorrels en mine- 

 ralen-gruis, dat gewoonlijk zand wordt genoemd. 



De hierdoor verkregene scheiding is nog verre van volledig. Bij b blijft het 

 allerfijnste zand, en a is niet vrij van scherpkantig gruis. De slibbing van 

 a en b zou nog vele malen herhaald kunnen worden, bij wijze van fraction- 

 neeren. 



Om nu de zwaarte van de kleisoort te leeren kennen, is het raadzaam de 

 onderlinge verhouding der hoeveelheden klei, kleizand en zand te berekenen, 

 na aftrek van de oplosbare zouten en ook van de organische stoffen. Dat 

 overigens deze laatste — over het algemeen — in zekere mate gelijken tred 

 houden met het kleigehalte, heb ik boven uiteengezet. Dit geldt niet alleen 

 voor de versche zeeklei, maar ook voor den bebouwden bodem. 



Allerlei mengsels van klei en zand komen bij de Zeeklei voor. De IJklei 

 behoort tot de vrij zware kleisoorten. Ofschoon de cijfers der slibbingen op 

 geene groote nauwkeurigheid aanspraak mogen maken, blijkt het genoegzaam 

 dat de zware klei wel weinig zand, maar toch veel kleizand inhoudt, en dat 

 in 't algemeen de hoeveelheid kleizand in de verschillende kleisoorten minder 

 verschilt dan die van de klei en het zand (zie Tafel Y). 



Overzicht. 



Zeeslib 

 Acht zwaardere kleisoorten 

 Vijf ligtere // 



Vijf ligtste „ 



Zes zavelsoorten .... 



a 

 63—40 pCt. 

 37-29 

 25-20 u 

 17—5 // 



b 

 43—33 pCt. 

 40—26 

 28-18 

 17—6 



1 -26 pCt. 

 29—42 t> 

 48—57 // 

 67—89 * 



De in water zwevende klei (a) is een amorph zeer samengesteld silicaat. 



') De slibbing geschiedde in een hoogen cylinder door een zeer zachten stroom water. 



De door het water weggevoerde slib werd met zeer veel water in groote glazen, na toevoeging 

 van eenige ammonia, gedurende 24 uren aan bezinking onderworpen, het kleihoudende vocht afge- 

 schonken, en de bewerking zoo noodig een- of meermalen herhaald. 



B 4 



NATUURK. VERH. DER KONINKX. AKADÊMIE DEEL XXV. 



