OVER DE SAMENSTELLING VAN DE NIEUWE ZEEKLEI 



Op het silicaat -f- kwarts 

 alleen berekend 



Zwaarste IJklei 

 (Spierklei) 



(Nieuwe) 

 Zware IJklei 



Ligtste klei 

 (Wieringermeer) 



residu in zoutzuur 

 onoplosbaar 



(behalve het Si0 2 ) 



waarvan door zwavelzuur 

 in oplossing gebracht 



(behalve het Si 2 ) 



11.6 waarin : 



8.6 5 A1 2 3 

 1.75 K 2 

 0.4 Na,0 



7.1 



6.0 A1 2 3 

 0.6 K,0 



0.1 Na 2 



11.2 waarin : 



8.0Al 2 O 3 



1.7K 2 

 0.7 Na 2 



9.6 



waarm : 

 6.7 A1 2 3 

 1.4» K 2 



0.8 Na 2 



6 . 1 waarin : 



4.8 A1 2 3 

 0.8 K 2(J 

 0.2Na 2 O 



3.4 



2.7 AI.Os 

 0.35 K 2 

 0.0 6 Na 2 



het door zwavel- 

 zuur aantastbare 

 silicaat 



en in zwavelzuur 

 onoplosbaar 



(behalve het Si0 2 ) 



. 5 waarin : 



2.6 5 A1 2 3 



1.1 K 2 



0.3 Na-O 



5.0 waarin: 



3.2A1 2 3 



! 0.9 K 2 



I 



' 0.5 5 Na 2 O 



waarin : 



4.0 A1 2 3 



1.1 K 2 

 0.8 Na 2 



het mineralen- 

 gruis 



blijkt het, dat door zwavelzuur des te meer silicaat wordt opgelost, naarmate 

 de klei zwaarder is. Dit silicaat bestaat uit een aluminium- en een aluminium- 

 kalium silicaat waarin slechts kleine hoeveelheden Na, Mg, Ca. 



Wat daarna overblijft vertoont een verschil in omgekeerden zin. Hoe iigter 

 de klei, en dus hoe meer gruis van mineralen aanwezig is, in zwavelzuur on- 

 oplosbaar, hoe meer aluinaarde daarin bevat is. Dat gruis bestaat voornamelijk, 

 nevens kwarts, uit aluminium-kalium-natriumsilicaten, die slechts eene geringe 

 hoeveelheid Mg, Ca, Fe bevatten. De aequivalentberekening geeft de volgende 

 uitkomst (de kleine hoeveelheid Fe is, bij wijze van schatting, ten halve bij de 

 Al 2 3 , ten halve bij de Monoxyden geteld) : 



Moleculen Al 2 3 



tot moleculen Monoxyden 



Moleculen kali j 



tot moleculen natrcn ( 



Zwaarste IJklei Zware IJklei Ligtste klei (Wieringermeer) 



1:0.8 1:0. 7 5 1:0.7 



1:0.4 1:0.9 1:1.1 



