IN HET IJ EN IN DE ZUIDERZEE. 31 



De samenstelling van het mengsel der verschillende silicaten is dus : 

 x Si 2 . 1 Al 2 3 . 0.8—0.7 K 2 O (Na 2 O). 



De verkregene uitkomsten samenvattend, meen ik de samenstelling van de 

 nieuwe zware klei in IJ en Zuiderzee aldus in ronde cijfers te kunnen voor- 

 stellen l ) : 



40 — 50 pCt. Afslibbare, in zuiver water zwevende deelen, grootendeels klei. 

 Deze bestaat: 1° uit een door sterk zoutzuur ontleedbaar silicaat met eenig 

 humaat, waarin aanwezig : 



4 pCt. Fe 2 3 (Fe O), waarvan een deel niet in het silicaat gebonden is. 



6—7 pCt. A1 2 3 



1.0 pCt. K 3 



1.5 „ Mg O 



0.5 „ Ca O 



0.2 „ Na 2 O 



en 2° uit een door zwavelzuur ontleedbaar aluminium- en een aluminium- 

 kalium silicaat. 



25 — 30 pCt. Afslibbare en in zuiver water bezinkende deelen, meest scherp- 

 kantig gruis (= kleizand). Hierbij is een aluminium-kalium silicaat door 

 zwavelzuur ontleedbaar. 



1 — 10 pCt. Een mengsel van kwarts en gruis van onverweerde silicaten. 

 Deze laatste zijn grootendeels aluminium-kalium-natrium-silicaten. 



10 pCt. Koolzure kalk (magnesia). 



0.17 pCt. Phosphorzuur. 



7.0 pCt, Humus. 



Vochtigheid in luchtdrogen toestand 6 pCt. 



Waterhoudend vermogen : ongeveer het gewicht der gedroogde aarde. 



') De absorbtiefactor van Knop heeft ongetwijfeld slechts eene beperkte waarde ter beoordeeling 

 van de vruchtbaarheid eens bodems. Op welke wijze deze factor afhankelijk is van het gehalte 

 aan zeolithisch silicaat — welks bases (Ca O, Na 2 O, Mg O, K 2 O) uitwisselen met de ammonia in 

 de chloorammoniumoplossing, met welke de aarde geschud wordt — is nog niet voldoende onder- 

 zocht. Naar Knop's voorschrift is in 8 monsters LTklei deze absorbtiefactor door mij bepaald. Het 

 cijfer bedroeg: 



bij vijf monsters 63 — 65 



„ twee ,/ 59 s — 60 



w een iets zandiger 50'' 



Knop vond bij vruchtbare gronden 40 — 75. 



