34 DE SAMENSTELLING EN VORMING VAN DE ZURE GRONDEN 



te beantwoorden, op welke plaatsen alleen eene dergelijke vorming in het al- 

 luvium voorkomt *), dus door welke omstandigheden zij bepaald wordt. 



In een moerassigen kleibodem ontstaat door de rotting der plantenoverblijf- 

 selen, bij aanwezigheid van gips, een product van reductie, zwavelijzer en py- 

 riet, dat zich later weder oxydeert tot ijzervitriool en ferrisulphaat. Zoolang 

 er echter nog koolzure kalk in den bodem aanwezig is, kan er geen ijzersul- 

 phaat blijven bestaan omdat deze zich met elkander weder omzetten tot gips 

 en ijzeroxyde. Dat wordt eerst het geval, nadat de koolzure kalk verdwenen 

 is door uitspoeling 3 ). 



De vorming van zoogenaamde zure aarde moet dus plaats hebben in eene 

 laag zeeklei, die door eene plantenbedekking en moerassige ligging veenachtig 

 wordt, en daarbij steeds met zee- of brak water in aanraking blijft, zoodat 

 voortdurend sulphaten (gips enz.) kunnen aangevoerd worden. In deze gemengde 

 klei- en veenlaag wordt, door de rotting van de veenstof, de koolzure kalk nog 

 veel sneller dan in gewone kleilagen als dubbelkoolzure kalk in oplossing 

 gebracht en weggevoerd. Het gevormde zwavelijzer wordt later, als plaatselijk 

 de lucht weder toetreedt, geoxydeerd ; dus inzonderheid, als de bodem droogge- 

 maakt en op afwatering wordt gelegd. 



Het bleef de vraag, of werkelijk alleen onder die omstandigheden zure lagen 

 gevormd werden, en of de gegeven voorstelling voor alle gevallen van die vor- 

 ming in het alluvium gelden kon. Bovendien was van de ophooping van de 

 gips in zulke gronden geene voldoende rekenschap gegeven 3 ). 



Terwijl ik mij in de laatste jaren opnieuw met het onderzoek van deze grond- 

 soort bezighield, verscheen in 1883 eene verhandeling van C. Yirchow, over 



i) Deze vraag is in Nederland ook van practisch belang, omdat gedurig meeren, door wegspoelen 

 van den bodem vroeger ontstaan, of door uitveening van de veenlagen in de laatste eeuwen geworden, 

 droog worden gelegd. Of zure aardlagen daarin al of niet voorkomen, maakt een groot onderscheid 

 in de waarde der gronden. Vroeger, bijv. in den Haarlemmermeerpolder (1855), heeft de onbekend- 

 heid daarmede tot groote teleurstellingen en financieele verliezen aanleiding gegeven. Toen het IJ 

 werd drooggemalen, wilde het Bestuur alle onzekerheid omtrent de waarde van den bodem wegnemen. 

 Vandaar mijn onderzoek. Ik heb niet alleen de samenstelling van de overal voorkomende kleilaag 

 bepaald, maar ook nauwgezet nagezocht, of, en waar onvruchtbare zure klei en veen voorkwamen, 

 zoowel in de IJpolders als in een drooggemalen gedeelte van het Legmeer, en langs de kusten van 

 het Wieringermeer. 



2 ) Over de uitspoeling der koolzure kalk in de bovenlagen, zie mijne aangehaalde Verhandeling 

 blz. 285. 



3 ) Ik schreef in 1861 : Misschien kan een onderzoek van den bodem in het IJ, waar slib aangevoerd 

 wordt en riet groeit, de vorming der zure lagen en der gipsrijke blauwe klei nog beter toelichten, 

 (Bouwstoffen enz., blz. 232). 



