IN HET NEÜERLANDSCH ALLUVIUM. 35 



het Kehdinger Moor *), bevattende eenige analysen van de aarde uit vier boven 

 elkander liggende lagen, te weten: Darg-Maibolt, Maibolt, Kuhlerde (= nor- 

 male klei), Darg-Maibolt II. De laatste behoort geheel tot de door mij be- 

 schouwde zure vorming. Virchow wijst niet alleen ijzersulphaat, maar ook 

 zwavel aan, die hij aanneemt ten deele aan ijzer gebonden te zijn, en voor een 

 deel waarvan hij vermoedt dat zij als zwavel in eene nog onbekende organische 

 verbinding moet gebonden zijn, omdat zij in zwavelkoolstof onoplosbaar is. Hij 

 komt tot de reeds bekende slotsom, dat de Maibolt ontstaan is door de redu- 

 ceerende werkingen der talrijke plantenoverblijfselen, voornamelijk van Phrag- 

 mites, welke planten eenmaal dien bodem bedekt hebben (blz. 107). Hij ver- 

 moedt, dat de sterke reductie tot zwavel plaats heeft gehad, nadat de klei- 

 veenlaag door nieuwe aardlagen bedekt en afgesloten is geworden, en dat uit 

 die nieuwe lagen sulphaten naar beneden zijn gespoeld en op hunne beurt ge- 

 reduceerd. Zoo wil hij het zeer hooge zwavelgehalte (als Fe S 2 en als S) 

 verklaren. Tevens meent hij uit de vergelijking van de samenstelling der klei 

 in de vier lagen te mogen afleiden, dat het silicaat allengs eene verandering 

 heeft ondergaan, van dien aard, dat het door zoutzuur en zwavelzuur niet aan- 

 tastbare silicaat, naarmate van de diepte op welke de laag gelegen is, in hoe- 

 veelheid is verminderd, en dus het gemakkelijker ontleedbare silicaat in dezelfde 

 mate vermeerderd. In vele opzichten wijken mijne uitkomsten van deze be- 

 schouwingen van Virchow af. 



I. Plaatselijk voorkomen der zure gronden. 



De gewone veen- en darglagen, die in de alluviale Marschen van Nederland 

 voorkomen, zijn geenszins zuur. Allerminst de lage veenen, die zich in zoet 

 water gevormd hebben ter dikte van 2 — 5 Meters, en welke een groot deel 

 der oppervlakte van Zuid-Holland, Noord-Holland, ook eene strook van Over- 

 ijssel, Friesland en Groningen vormen, en welke vroeger ook de Zuiderzee ge- 

 vuld hebben. Langs de randen van het Diluvium rusten zij op diluviaal zand, 

 verder (dus in de richting naar zee) op klei, welke klei in Nederland bekend 



') Landwirthschaftliclte Jahrbücher. 1883, S. 83—128. 



