38 DE SAMENSTELLING EN VORMING VAN DE ZURE GRONDEN 



V. Bietgewas aan de oevers van plassen, met brak water gevuld, of in 

 welke brakwater uit den ondergrond opwelt. Hier kan eene veenlaag van 

 eenige decimeters dikte ontstaan, terwijl de onderliggende bodem geheel tot 

 spierklei wordt. 



Het is nu de vraag, w&ar de zure lagen zich gevormd hebben en terugge- 

 vonden worden. 



In de lagen spierklei en ook in een deel van het daarboven liggend veen moet 

 men die zoeken. 



"Waar de slib in open water, ter diepte van 1 — 4 Meters (Profiel III en IV) 

 op de overgebleven oude veenlaag bezonken is, en eene nieuwe kleilaag ge- 

 vormd heeft, vond ik de klei bij de aanrakingsplaats wel meestal van koolzure 

 kalk beroofd (zie blz. 16) maar zelden zuur. Somtijds nam ik ook waar dat de 

 nieuwe klei scherp op de oude veenlaag is afgezet, zonder dat er eenige 

 vermenging heeft plaats gehad. Geene verandering van samenstelling is dan 

 in de klei te bespeuren. 



Omgekeerd, waar het veen op de klei ligt, dus tusschen de blauwe klei en 

 de veenlaag, vond ik altijd eene dunnere of dikkere laag spierklei, welke bewijst 

 dat daarin planten gegroeid hebben. 



In die laag zijn het zwavelijzer en de pyriet ontstaan, en het moet van de 

 samenstelling van het water (gehalte aan sulphaten), waarmede die laag in 

 aanraking geweest is, afhankelijk zijn, hoe sterk die zwavelijzervorming ge- 

 weest is. Ofschoon in elke spierklei in den ondergrond eenige pyriet gevormd 

 is, zoo leert de waarneming, dat slechts op sommige plaatsen de reductie der 

 sulphaten zoo aanmerkelijk is geweest, dat zure lagen ontstaan zijn. 



In de lagen naar profiel I beteekent de zwavelijzervorming minder. Maar 

 in de lagen, die door profiel II worden voorgesteld, is het verschijnsel juist 

 sterker te verwachten. 



Al de plaatsen in het Nederlandsche alluvium, waar ik zure lagen heb waar- 

 genomen, samenvattend, meen ik te mogen aannemen, dat zij zich daar ge- 

 vormd hebben, waar een sterk rietgewas op eene kleilaag bestaan heeft: 



1° op eilandjes en aan de kusten door brakwater bespoeld, in boezems die 

 met de zee in gemeenschap staan ; 



2° aan de oevers van brakwaterplassen, of van meertjes en plassen, welker 

 zoutgehalte uit den ondergrond onderhouden wordt. 



Tot staving dier meening geef ik het volgende overzigt mijner plaatselijke 

 waarnemingen: in het IJ, den Haarlemmermeerpolder, het Naardermeer, het 

 Lageland in de provincie Groningen, het Makkummermeer in Friesland, het 

 Legmeer in Zuid-Holland. 



