46 DE SAMENSTELLING EN VOEMING VAN DE ZÜEE GRONDEN 



daar ter plaatse de oude ondergrond van dat verdwenen land, hetwelk zonder 

 twijfel lange jaren met riet begroeid en met het meer of minder brakke Haar- 

 lemmermeerwater in aanraking is geweest. Bovendien heeft brakwater, uit de 

 diepere lagen opwellende, sulphaten aangevoerd, even zooals men dit moet aan- 

 nemen voor het Naarder Meer. 



Het kleine stuk land, gemerkt sectie M aan den ouden oeverrand, is daar- 

 entegen niet zuur. Maar dit is het hoogst gelegen en bestaat uit zuiver veen. 

 Het is dus als een overgebleven stuk van den veengrond te beschouwen, die 

 vroeger algemeen de bovenlaag van het verdwenen land vormde. Geene over- 

 blijfselen van eene rietbegroeiing waren daar zichtbaar. Overal waar de bodem 

 dieper weggeslagen is, en waar zich geene moerassige eilanden of oevers hebben 

 bevonden, die met riet begroeid waren, is de bodem des polders vrij van zuur- 

 heid bevonden. 



3. Zure gronden in de provincie Groningen. 



Deze komen voor in het zoogenaamde Lage land, het oude Duirswolde l ). 

 Uit het hierbij gevoegde kaartje IV blijkt de aard der landstreek. Evenals overal 

 in Nederland, is hier het diluvium begrensd door veengronden. Deze hebben 

 zich naar mijn gevoelen in eenen boezem tusschen dit diluvium en de noordelijke 

 kleilagen gevormd. De streek is dus het oudste alluviale gedeelte der provincie, 

 haar oostelijk gedeelte is in historischen tijd allengs door inbraken weggeslagen, 

 welke den Dollard deden ontstaan 2 ). In dien Dollard is sinds 1500 eene nieuwe 

 en dikke laag klei aangeslibt, maar daaronder wordt het overblijfsel der oude 

 veenlaag nog altijd aangetroffen, op 1 / a — 3 Meters diepte. Op het kaartje is 

 die nieuwvorming aangegeven. 



Het zuidwestelijke gedeelte van dit lage land bestaat uit lage veenen, waar 

 goede baggerturf gewonnen wordt, hetgeen bewijst dat deze lagen niet met zee- 

 waterzouten doordrongen zijn. Doch noordoostelijker liggen kleilagen boven of 

 tusschen het veen, zoodat het veen allengs meer darg wordt. Ten oosten van 

 het Schildmeer wordt de klei vorming overheerschend. Deze gansche streek be- 



') Uit den naam Wolde mag men zekerlijk afleiden dat het vroeger met woud bedekt is geweest, 

 zooals op de veenmoerassen in Nederland algemeen liet geval is geweest. 



2 ) Dat de weggeslagen Dollard-landen dezelfde samenstelling hadden wordt bewezen door eene 

 opmerking van Eengers van ten Post in zijne Kronijk T, 248: „De orsake des dullerts inbraek is 

 ;/ mede gewest, wantet lege landen unde thom deel darchachtig weren." Hij vergelijkt ze met de 

 gronden bij Meethuizen en Woltersum. 



