IN HET NEDERLANDSCH ALLUVIUM. 



47 



vatte vele plassen en poelen, de meeste daarvan zijn in lateren tijd droogge- 

 maakt (het Schildmeer bestaat nog). De naam reeds duidt aan dat het land 

 laag gelegen is, niet alleen lager dan het boven de zee verheven diluvium ten 

 zuiden, maar ook lager dan de noordelijk gelegen kleivorming, die nog altijd 

 met den naam Hoogeland door de bewoners wordt aangeduid. Het verkeerde 

 vroeger in moerassigen toestand, en riet groeide op vele plaatsen, vooral aan 

 de oevers der plassen. Bovendien is in den ondergrond nog veel zout en gips 

 aanwezig. Zoo bijv. bevatte eene darg onder klei gelegen 1 j 2 pCt. keukenzout, 

 1.5 pCt. natriumsulphaat en eenig kaliumsulphaat. Zie hier enkele voorbeelden 

 van zure lagen, die ik heb waargenomen. 



bij Woltersum 



nabij bet Scbildmeer 

 met russcben begroeid 



bij Korengast 





zuttra.ch.tige 

 spierklei 



0.6 

 0.9 



1.1 

 1.8 



zure klei 

 (knik genaamd) 



0.6 



klei (roodoorn) 

 klei (knik) 



0.5 



zeer zure 



Darg 



spierklei zwak zuur 



1.0 



darg 





zeer zure spierklei 



1.4 





goede blauwe klei 

 bieronder darg 



1.8 



Meestal komt de zure laag onder de bovenlaag voor, die dan uit eene minder 

 vruchtbare klei, roodoorn of knik genaamd, bestaat. In deze streek zijn dus 

 op vele plaatsen de voorwaarden aanwezig geweest tot de zuurwording : 1° eene 

 moerassige gesteldheid; 2° brakwaterzouten ; 3o groei van riet en russchen. 

 Thans groeit het riet nog aan de randen van het Schildmeer. 



Ik heb de zure gronden zelf waargenomen tusschen Schildwolde en 't Schild- 

 meer; zij komen veelvuldig voor om het Schildmeer, bij Grauwdijk, Woltersum, 

 Luddeweer, Meethuizen. Toen het Meethuizermeer was drooggelegd, bleek een 

 deel geheel verzuurd te zijn door ijzersulphaat. 



Te Korengarst ligt de zure laag onder eene laag klei van lateren oorsprong. 

 Dit laatste mag men aannemen, omdat de Dollardinbraak zich zoover heeft 

 uitgestrekt (zie het kaartje), en dus eene nieuwe laag klei daar opgeslibt is. 

 Hoe oud de ijzersulphaatvorming in dit oudste gedeelte van het alluvium van 

 Groningen is, durf ik niet bepalen. Dagteekent zij reeds van den tijd toen 

 dit land nog geheel moeras was en nu en dan met zeewater overstroomd werd, 



