IN HET NEDERLANDSCH ALLUVIUM. 51 



II op 0.6 Thans bovengrond-klei 

 II« op 0.6 „ „ 



III. 1 op 0.6 „ r veenrijke klei 



lII.2Yeen, onder III 1. 

 Het monster IY is zuur veen van 't eilandje Buitenheyning in het voor- 

 malige IJ. 



Het monster Y is zure ligte klei van het eilandje E (groote IJpolder). 



De monsters YI zure klei ( ., , , ,, -. 



~ , ^ TTT . , , uit net J> aardermeer. 



i)e monsters YII zure netzodde ( 



Ter vergelijking van deze zure klei met de oorspronkelijke slib in verschen 



toestand, verwijs ik naar de analysen van de IJklei uit de pas droog gemaakte 



polders, van een monster zeer ligte klei uit de Zuiderzee (Wieringermeer) en 



van zware klei uit de Zuiderzee, alle medegedeeld in de vorige verhandeling 



over de samenstelling der IJklei l ). 



a. Uitwendig voorkomen. 



Het uitvoerigste onderzoek gold de monsters, afkomstig van den kleibodem 



') De analysen omvatten geheel of ten deele : 



Het waterig aftreksel. 



Het zoutzure aftreksel, waarvoor veel sterk zoutzuur, óf met 1 deel water verdund, óf nog slapper 

 gebruikt werd, onder verwarming. 



Het onoplosbare deel, na de uittrekking met zoutzuur, soms nog met zwavelzuur ontleed. 



De bepaling van het zwavelgehalte in het residu van de uittrekking met water en zoutzuur, hetzij 

 door behandeling met koningswater, hetzij door smelting met eene ruime hoeveelheid soda en sal- 

 peter; bovendien de bepaling van de geheele hoeveelheid zwavel als S0 3 , Ee S 2 en S aanwezig. 



Omtrent de gevolgde methoden van analyse is in de Bijlage I medegedeeld, wat ter beoordeeling 

 harer waarde noodig scheen. De uitkomsten van de analysen der waterige aftreksels, van de zwavel- 

 zuurbepalingen, enz., zijn ook in aequivalenten opgegeven, welke cijfers naast de procentcijfers geplaatst 

 en gemakkelijk te onderscheiden zijn. Het komt mij voor dat aequivalentcijfers veelal veel belang- 

 rijker zijn dan procentcijfers, en dat het wenschelijk zou zijn die veel meer te gebruiken dan tot nu 

 toe het geval is. Zij geven een veel beter gezicht op de betrekkelijke hoeveelheden, die van verschil- 

 lende bestanddeelen aanwezig zijn, en doen den lezer onmiddellijk zien, hoeveel van elk der bestand - 

 deelen zich met een of meer der andere verbinden kan of die vervangen. Zoo is het b. v. dikwijls 

 belangrijker te weten hoeveel ijzeroxyd-aequi valenten tegenover aluinaarde-aeq., kalk-aeq. tegenover 

 magnesia-aeq., kali-aeq. tegenover natron-aeq., zwavel-aeq. tegenover zwavelijzer-aeq. en zwavelzuur 

 -aeq., aanwezig zijn, dan hoeveel ten honderd. Geeft men alleen gewichtsprocenten op, dan blijven 

 vele verhoudingen verborgen. De tafels I, II en III bevatten de analysen der zure aarden. 



Ook zijn de uitkomsten van eenige analysen op het silicaat alleen berekend, dus na aftrek van 

 chloruren, carbonaten, sulphaten, organische stoffen, water (zie Tafels 8 en 9). Overzichten van be- 

 paalde bestanddeelen komen voor op de Tafels IV — VII. 



* 



