52 DE SAMENSTELLING EN VORMING VAN DE ZURE GRONDEN 



des uiterwaards N. Ik beschouw dezen uiterwaard als oud land, dat vroeger 

 met riet begroeid was. Na het ontstaan van het IJ heeft het evenwel den 

 invloed van hooge vloeden ondergaan en dus eenig slib ontvangen. Daarom 

 konden voor de bedijking jaarlijks goede hooioogsten verkregen worden. De 

 bovenste klei is zeer rijk aan plantenoverblijfselen en levende wortels. Het 

 gehalte aan chloruren en sulphaten in de bovenste laag is thans gering ; deze 

 zijn sinds de bedijking reeds door het regenwater naar beneden gespoeld, zooata 

 overal plaats vindt. Ook de koolzure kalk (met wat koolzure magnesia), die 

 deze klei oorspronkelijk moet bevat hebben, is geheel verdwenen. 



De zure klei, die onder deze klei op 0.3 M. ongeveer aanvangt, strekt zich 

 tot ruim 1 M. uit, en wordt dan darg *) en ten slotte veen. Zij bevat geene 

 levende wortels, maar vele plantaardige overblijfselen, vooral stengels of beter 

 gezegd stukken van wortelstokken van riet. 



Die stukken zijn dikwijls omgeven door den gelen uitslag van ferrisulphaat, 

 waarover nader. Gipskristalletjes ziet men in de droge aarde juist ter plaatse 

 waar holten zijn, waarin stengeldeelen zich bevinden, terwijl de stengels en 

 de holten met zuren uitslag bekleed zijn. Andere stengelstukken en plantaar- 

 dige deelen zijn zwart en vertoonen den uitslag niet. 



In de zure klei, welke aan de inwerking der lucht is blootgesteld geweest 

 (dus II en III), is de gele uitslag zeer aanzienlijk; veel sterker dan in het 

 bovenste gedeelte der nog in oorspronkelijken toestand verkeerende zure laag 

 (I 3 en I a 3 en 4). Daarentegen in het dieper liggende gedeelte is weinig of 

 geen uitslag te zien (I 5 en 6), en de aarde zelve heeft ook eene zwartere 

 kleur; niet alleen de organische overblijfselen, maar ook de klei. 



Onder den mikroskoop nam ik het volgende waar: 



De zure klei vertoont zich als een mengsel van vormelooze kleideeltjes, scherp- 

 kantig gruis, zeer kleine kwartskorreltjes en plantaardige weefselstukjes. Dia- 

 tomeeën ontbreken geenszins, meest soorten van Navicula, minder van Coscino- 

 discus en Actinocyclus. Kalkpantsers komen natuurlijk niet voor, zij zijn reeds 

 voor langen tijd door het koolzuur of althans door het zwavelzuur opgelost 

 geworden. Met pyrietkristallen gevulde diatomeeën nam ik weinig waar; in 

 het plantaardige weefsel zijn de py rietkorreltjes hier en daar te zien. 



De pyriet is nevens het ferrisulphaat kenschetsend voor de zure lagen. Ook 



i) Onder darg verstaat men in Groningen en Friesland gewoonlijk de veenlagen tusschen de klei- 

 lagen, welke dikwijls maar toch niet altijd kleihoudend zijn. Ik gebruik dien naam meer bepaald 

 voor met klei vermengde veenaarde. 



