IN HET NEDERLANDSCH ALLUVIÜM. 53 



in de diepere lagen van uit zeewater bezonken klei, die de normale samenstel- 

 ling bezit, komt de pyriet altijd voor als groenachtig zwarte lichaampjes, meestal 

 rond, soms duidelijk kubisch. Zij hangen meest groepsgewijze te zamen. Zij 

 liggen in de kiezelpantsers der diatomeeën, in de hokjes der Foraminiferenschalen, 

 in de holten der plantencellen en in bruinachtige moleculaire humusmassa's. 

 Zoo beschrijft Harting hun voorkomen in de kleilagen onder Amsterdam 

 3 — 40 M. — A. P. (blz. 108). Zoo nam ik ze ook altijd waar in de blauwe 

 klei, — laatstelijk nog in een monster ligte klei (zavel) uit den mond der 

 Maas bij den hoek van Holland op 6 M. — A.P. ; vooral de ophoopingen van 

 korreltjes waren veelvuldig in diatomeeënpantsers besloten, of daaruit los gekomen. 



In de zure klei I 4 op 0.75 M. komen de pyrietkorrels voor. In geen deeltje 

 klei ontbreken zij. De ronde bolletjes zijn van zeer verschillende grootte. 



"Vooral in holten, wier wanden met organische stof bekleed zijn, en in welke 

 een zwart rietstengeltje besloten is, kon ik de pyrietkorrels rijkelijk vinden ; in 

 het algemeen, waar een zwart vezeltje gelegen was, kwamen eene menigte 

 zwarte bolletjes voor den dag. Herhaaldelijk heb ik zulks waargenomen. Na 

 behandeling met zoutzuur — op het voorwerpglaasje van den mikroskoop — 

 was het aantal der zwarte korrels veel kleiner geworden, en na behandeling 

 met salpeterzuur waren zij verdwenen. Slechts onregelmatig gevormde kantige 

 zwarte stukjes bleven dan over. Zoutzuur lost de pyriet niet op. Ook de 

 analysen (Tafel VI. b.) toonen aan, dat evenveel zwavelzuur verkregen wordt 

 door de opvolgende behandeling der aarde met water, zoutzuur, koningswater, 

 als door eene dadelijke behandeling met konings water (of wel smelting met soda 

 en salpeter). Wanneer dus door zoutzuur de bolletjes verdwijnen of kleiner 

 worden, dan moet een gedeelte daarvan reeds geoxydeerd zijn. Het scheen mij 

 toe dat vóór de behandeling met zoutzuur vele bolletjes bruinachtig van kleur 

 waren, en daarna allen eene zwarte kleur vertoonden. In I 5 en I 7 werden 

 evenzoo vele bolletjes gezien. 



In de klei van I 3 en van l a 4, dus van het bovenste gedeelte der zure laag, 

 zijn de pyrietkorrels zeldzaam. De analyse wijst hierin slechts weinig zwavel- 

 ijzer aan. 



In de zure kleilaag, welke ontbloot en aan de lucht en aan bewerking is 

 blootgesteld geworden, II en III 1 (de laatste is het rijkst aan gelen uitslag 

 van ferrisulphaat), zijn wel bruinzwarte, zelfs roodbruine korreltjes te zien, maar 

 zij verwijnen grootendeels door zoutzuur. In de klei zelve zijn zeer weinige, 

 maar op plekken waar vezels liggen, met uitslag omgeven, en met gipskristal- 

 len, zag ik dikwijls vele bolletjes. De analyse wijst evenwel weinig pyriet 

 aan. Ik moet dus aannemen, dat deze bolletjes uit reeds geheel of gedeeltelijk 



