IN HET NEDERLANDSCH ALLUVIUM. 55 



Zij is dus nog zwaarder dan de meeste nieuwe IJklei, in welke die verhou- 

 ding is 1:4. 



Zij zou den naam reeds kunnen dragen van dargklei — spierklei noemen 

 haar de polderbewoners — want zij bevat veel organische stof. Het water, 

 hetwelk de minerale deelen nog bij 130° terughouden, kan niet meer bedragen 

 dan 2 pCt. *), dus bevat de klei — op de bij 130° gedroogde aarde berekend — 

 eene hoeveelheid organische stof van 15 tot 20 pCt., III zelfs ± 25 pCt., terwijl 

 de nieuwe IJklei slechts ± 7 pCt. bevat. De darg I 6 op 1.5 M. bevat ruim 

 50 pCt. organische stof. Het veen III 2 is geheel vrij van ingemengde klei, dus 

 zuiver veen. 



De klei onderscheidt zich in de samenstelling van haar silicaat niet van 

 andere klei, wat betreft de geheele hoeveelheid aluinaarde, alkaliën en alkalische 

 aarden. Wel biedt het ijzergehalte een belangrijk verschil aan, en evenzoo het 

 gehalte aan sulphaten. 



c. Het waterig aftreksel. 



Het is bekend, dat het water uit de zure aarde nevens zwavelzure kalk en 

 zwavelzure magnesia ook ijzersulphaat oplost. Maar het was de vraag of ook 

 aluminiumsulphaat wordt opgelost en bovendien vrij zwavelzuur. 



Overziet men de verschillende analysen der waterige aftreksels (Tafel IV 

 a en 5), dan blijkt dat de cijfers zeer uiteenloopen, ja dat van dezelfde aarde 

 verschillende uitkomsten verkregen zijn. 



De zure aarde ï a 4, dus eene aarde die nog onder de bovenlaag bedekt ligt, 

 gaf in twee analysen : 



10 Gram geschud met 250 C.C. water 5 Gram met water uitgespoeld 



Fe 2 3 2 ) 0.03 pCt. = 0.12 Aeq. 3 ) 0.23 pCt. = 0.87 Aeq. 



Al 3 O 3 ) 4 )0.41 „ =2.40 „ 0.29 „ =1.71 



2.52 Aeq. 2.58 Aeq. 



') Zie de vorige verhandeling, bladz. 21. 



2 ) Het ijzer is in de waterige aftreksels als Fe 2 3 in rekening gebracht, ofschoon een deel als Fe O 

 aanwezig is. Daar de bepaling van het FeO, door titreering met chamaeleon, niet nauwkeurig kon 

 gedaan worden, om reden van eenige opgeloste humusstof, heb ik die slechts enkele malen verricht. 



3 ) Het aantal aequivalenten is uitgedrukt in aequivalenten SO3 naar de formulen Fe 2 3 . 3 (S 3 ) 

 en A1 2 3 .3(S0 3 ). 



4 ) Dat werkelijk aluinaarde aanwezig was, werd gecontroleerd door eene hoeveelheid neerslag van 

 Fe 2 3 en A1 2 3 met kali te scheiden, en de weder neergeslagen A1 2 3 , na weging, met F1H en 

 H 3 S0 4 te behandelen. Het gewicht bleef onveranderd. De neerslag was dus A1 2 3 vrij van Si0 3 . 



