58 DE SAMENSTELLING EN VORMING VAN DE ZURE GRONDEN 



zooals bij III 2, IY, V, en II« — vooral wanneer de aarde snel is uitgespoeld 

 en niet lang met water geschud. Maar als dit laatste wel het geval is geweest, 

 overtreffen de bases de zuren met een klein bedrag (zie Tafel IY a , voor de 

 aarden I 4, I a 4, 1 ). 



Er wordt dus door water uit de zure klei of het zure veen vrij zwavelzuur 

 in oplossing gebracht. Men moet daarom : of vrij zwavelzuur in de aarde op 

 enkele plekjes aannemen 3 ), of wel de aanwezigheid van het vrije zwavelzuur 

 in het waterig aftreksel aan eene ontleding van basisch ferrisulphaat door het 

 water toeschrijven. 



De analysen der waterige aftreksels kunnen trouwens niet nauwkeurig leeren, 

 hoe het aanwezige zwavelzuur tusschen Fe 2 3 , Al 3 3 , Fe O, en de vier alka- 

 lische bases in de aarde zelve verdeeld is, maar alleen hoeveel nevens elkander 

 in oplossing is gekomen, als de aarde met eene zekere hoeveelheid water behan- 

 deld is. Bij die inwerking van het water kan uitwisseling plaats gehad hebben 

 tusschen de oorspronkelijk bestaande zouten, en de bases van het zeolithisch sili- 

 caat en het humaat 3 ). 



De hoeveelheid humusachtige stof in de waterige aftreksels van zure klei of 

 zuur veen is klein. Zij deelen geenerlei kleur aan het water mede. Juist door 

 kleurloosheid en ook door helderheid onderscheiden zich de waterige aftreksels 

 der zure aarden van die van gewone aarden ; zij laten zich snel affiltreeren. 



Dit is daaraan toe te schrijven dat ferri- en aluminiumzouten een bijzonder 

 sterk stollingsvermogen voor de colloïdale bestanddeelen der aarde bezitten, 

 zoodat deze het water beter doorlaten en het filtrum niet verstoppen. 



De kennis die wij van de humusstoffen bezitten, is te gering, om uit te 



') Ik heb het vrije zwavelzuur ook bepaald door titratie met ammonia, en aftrekking van de hoe- 

 veelheid zwavelzuur die uit het gehalte aan ijzer en A1 3 3 berekend wordt (zie tafel lYa). De uit- 

 komsten stemmen wel ongeveer met de berekening van het vrije zwavelzuur uit de bases en zuren 

 maar zij zijn toch niet nauwkeuriger. Het onzijdigheidspunt, als alle ijzeroxyde en aluinaarde is neer- 

 geslagen, is niet scherp waar te nemen. 



2 ) Virchow bepaalt het vrije zuur door uittrekking der aarde met alcohol. In de zeer zure Darg- 

 maibolt II vindt hij op die wijze 0.27 pCt. = 0.6 Aeq. Kan echter de alcohol aan ferrisulphaat 

 geen zwavelzuur onttrekken ? 



3 ) De berekening van de hoeveelheid K 2 S0 4 enz. door Virchow (in de door hem onderzochte 

 monsters), in het aftreksel met zoutzuur, zonder eerst met water uitgetrokken te hebben, schijnt mij 

 geheel onaannemelijk. Zoo is de hoeveelheid K 2 S0 4 zeker niet zoo groot in Dargmaibolt LI als 

 berekend wordt. Zelfs als die aarde met water ware uitgetrokken geworden, zoude het onzeker blij- 

 ven of de gevonden kali oorspronkelijk als sulphaat aanwezig was. Zoutzuur trekt kali uit het 

 ^eolithische silicaat en deze kali kan zeker niet als sulphaat aanwezig zijn geweest. Toch berekent 

 Virchow al de door zoutzuur opgeloste kali als aan zwavelzuur gebonden. Dit is stellig onjuist. 



