70 DE SAMENSTELLING EN VOEMING VAN DE ZURE GRONDEN 



In ligte Zuiderzeeklei (5 monsters) . . . 0.3 — 0.2 pCt. = 0.8 tot 0.5 Aeq. 



benevens eenige pyriet. 



In ligte Zuiderzeeklei (Wieringermeer) . . 0.4 „ = 1.0 „ 



benevens 2.04 pCt. S0 3 als pyriet. 



In IJklei (12 monsters) , . 0.6—0.2 „ = 1.5 „ 0.5 „ 



benevens 1.11 pCt. S0 3 als pyriet 1 ). 



In Dollardklei (Kwelder) als S0 3 en als pyriet . . ruim 1 w 2 ) = 2.5 Aeq. 



De IJklei houdt ongeveer zijn gewicht aan water opgeslurpt ; zij zou dus, 

 zoolang zij nog onder het brakke water bedolven lag, nauwelijks 0.1 zwavel- 

 zuur moeten bevatten. Daar zij nu 0.2 tot 0.6 pCt. bevat, benevens nog 1 tot 

 2 pCt. als pyriet, is het duidelijk dat de sulphaten zijn opgehoopt geworden. 



Uit de bovenlagen, na de drooglegging, en als het hemelwater, dat op den 

 bodem valt, naar de diepere lagen wordt afgevoerd, zakt het gehalte aan sul- 

 phaten belangrijk. Het S0 3 gehalte in de bovenlaag der Dollardpolders, opvol- 

 gend ingepolderd van 1600—1819, zakt allengs tot 0.3—0.2—0.1 pCt. S0 3 

 (in 1860 bepaald). 



De bovenlaag van den Uiterwaard N des Upolders (Lal en 2) bevat 0.08 pCt. S0 3 . 



Ook in de gewone kleigronden wordt zooveel S0 3 gevonden. Maar in de 

 diepere lagen van het zeealluvium neemt het gehalte toe. 



De laag blauwe klei die in het zeealluvium van Neder- ( 1 tot 1.3 pCt. = 

 land op eene diepte van ±4M. A.P. aanvangt, en 2 — 3 M, J 3.2 Aeq. S0 3 bene- 

 dikte bezit (verscheidene monsters van verschillende plaat- j vens eene zekere 

 sen 3 )) bevat: l hoeveelheid pyriet. 



De hoeveelheid zwavelzuur uit de pyriet berekend bedroeg in een monster 

 op 1 M. diepte nabij het Schildmeer in Groningen 3.0 pCt. S0 3 = 7.5 Aeq. 



In die diepere lagen komen nu niet alleen sulphaten, voornamelijk gips voor, 

 maar ook pyriet, en — als er veel organische stof in de klei is — zwavel; 

 de laatste waarschijnlijk met organische stoffen verbonden. Die vorming heeft 

 plaats gehad in tegenwoordigheid van koolzure kalk. 



') In één monster bepaald, hetwelk 0.3 SO3 bevatte. 



8 ) In de zachtgegloeide aarde werd vroeger door mij 1 pCt. S0 3 gevonden, waarbij het grootste 

 gedeelte van de zwavel, die in de pyriet bevat is, moet aanwezig zijn. Deze moet toch bij de oxy- 

 datie der pyriet door de kalk der aarde teruggehouden zijn als SO3, en slechts een deel kan zich 

 als S0 2 vervluchtigd hebben. 



3 ) Uit Groningen, van 4 plaatsen, uit het Makkummermeer in Friesland, uit den Haarlemmer- 

 meerpolder, enz. 



