IN HET NEDERLANDSCH ALLUVIUM. 73 



gips berekend geworden) gedeeltelijk door zoutzuur. In het in zoutzuur onop- 

 losbare deel blijft slechts eene zeer geringe hoeveelheid over. 



De in zoutzuur oplosbare kalk is koolzure kalk, kalk aan humuszuren ge- 

 bonden, en kalk in het gemakkelijker oplosbare gedeelte van het silicaat, aan 

 hetwelk ik in navolging van Mulder (de scheikunde der bouwbare aarde) den 

 naam geef van zeolithisch kleisilicaat. Het is nog niet mogelijk deze verschil- 

 lende hoeveelheden kalk van elkander te scheiden. Door eene uittrekking met 

 slap azijnzuur (zie analyse Zuiderzeeklei) wordt de koolzure kalk (magnesia) 

 opgelost, maar toch niet alleen ; ook een klein deel van de in het silicaat of 

 humaat aanwezige bases wordt opgelost. Dat er kalk aan humusstofFen gebon- 

 den is, volgt reeds uit het feit, dat er plantaardige overblijfselen in den bodem 

 zijn, en wordt bijv. zichtbaar uit de analysen van de darg I 6 en het veen 

 III 2. De hoeveelheid in zoutzuur oplosbare kalk, in deze gevonden, overtreft 

 ver die in de klei. Zij moet grootendeels aan humusstofFen gebonden zijn. 

 De uitkomsten der analyse zijn in de volgende Tafel met inachtneming van 

 het bovenstaande opgemaakt, alles in aequi valenten uitgedrukt, ten einde de 

 kalk met het zwavelzuur te kunnen vergelijken. De cijfers zijn vergelijkbaar, 

 ook wat de verschillende grondsoorten betreft, ofschoon deze niet dezelfde hoe- 

 veelheid silicaat bevatten. Immers, de organische stof der plantenoverblijfselen 

 heeft ook een eigen kalkgehalte. 



Zoo vond ik in zuiver veen (uit de kleine Brekken in Friesland) : 



a 6.25 pCt. aschdeelen waarin . . . 0.91 pCt. Ca O = 3.3 Aeq. 

 b 13.0 „ „ „ . . . 1.47 „ Ca O = 5.2 „ 



In de nieuwe IJklei, de zure klei, de blauwe klei, alles in aequivalenten 

 uitgedrukt : 



B lö 



NATUTJRK. VEB.H. DEÏt KONINKL. AKADEMIE. DEEL XXV. 



