78 DE SAMENSTELLING EN VORMING VAN DE ZURE GRONDEN 



zure klei is eene betrekkelijk aanmerkelijke hoeveelheid zwavelzure magnesia 

 aanwezig; daartegen is minder magnesia in het door zoutzuur ontleedbare sili- 

 caat en humaat aanwezig dan gewoonlijk. Men mag dus aannemen, dat uit 

 het zeewater geen magnesia in de aarde vastgelegd is bij gelegenheid van de 

 reductie der sulphaten en van de vastlegging van zwavel, maar dat een deel 

 magnesia tijdelijk in den toestand van sulphaat in de zure aarde optreedt; 

 voorts, dat deze naar beneden kan gespoeld worden, zoodat het bovenste deel 

 der zure laag iets armer aan magnesia is. In de darg en het veen alleen kan 

 van eene vermeerdering van magnesia als sulphaat sprake zijn. 



Voor de kali blijkt het, dat de hoeveelheid nagenoeg dezelfde is gebleven. 

 De hoeveelheid kaliumsulphaat is in de aarde altijd gering, maar iets grooter 

 in de zure aarde; daardoor hebben de darg en de veenlaag onder de zure klei 

 zwavelzure kali ontvangen. Bij de reductie der sulphaten uit het zeewater 

 heeft er geene ophooping van kali plaats gehad, op zijn hoogst aanvulling van 

 een klein verlies l ). Wat de natron betreft, zoo blijkt dat de geheele hoeveel- 

 heid afgenomen, en natriumsulphaat naar de onderste lagen gevoerd is. 



d. IJzer. 



Om na te gaan of het ijzer wordt opgehoopt, moet de normale hoeveelheid 

 bekend zijn. 



Uit de bepalingen, die ik in alluviale klei, van allerlei zwaarte en van ver- 

 schillende afkomst, heb gemaakt, komt het mij voor, dat men in versche zee- 

 klei eene bepaalde verhouding tusschen het ijzeroxyde en de aluinaarde en het 

 kiezelzuur mag aannemen; en wel in verband met de hoeveelheid aluminium- 

 silicaat (eigenlijke klei = verweerd silicaat) tegenover de hoeveelheid kwarts -f- 

 onverweerd silicaat. 



Eeu verweerd silicaat van de samenstelling Al 2 3 . 2 Si 2 , zooals in kaolirj, 

 vereischt 60 Si 2 op 51 Al 3 3 — dus 1.18 d. Si 2 op 1 d. Al 2 3 . 



De klei houdt altijd meer kiezelzuur in dan aan deze formule beantwoordt, zelfs 



') Of de hoeveelheid kali in het oplosbare silicaat verminderd en in het door zoutzuur ontleed- 

 bare silicaat vermeerderd is, zou ik uit de vergelijking van het kalicijfer der IJklei met die der zure 

 klei niet durven afleiden. Daartoe staat het kaligehalte in te nauw verband met de samenstelling van 

 het geheele silicaat; dus met het betrekkelijk gehalte aan zeolitisch silicaat, aan onoplosbaar silicaat 

 en aan kwartskorrels. Dit gehalte zou bij deze aarden geheel moeten overeenkomen om eene ver- 

 andering van de hoeveelheid kali in het oplosbare en onoplosbare silicaat te kunnen bewijzen. Nu 

 is de IJklei iets ligtere klei dan de zure spierklei; daaraan kan het kleine verschil in kaligehalte in 

 kolom 3 en 4 toegeschreven worden. Het geheele kaligehalte verschilt niet noemenswaard. 



