IN HET NEDERLANDSCFI ALLUVIÜM. 19 



als zij onder den mikroskoop geene kwartskorreltjes vertoont. Zulk eene klei ver- 

 meldt bijv. Harting in zijn „Bodem onder Amsterdam". Tusschen 50 en 60 M. 

 ligt eene laag, die aldus wordt beschreven: „De laag bestaat enkel uit uiterst 

 kleine lichaampjes van i/aoo t°t Vsoo m.M., van onregelmatigen vorm, onderling 

 samengeklonterd, en alleen in het bovenste gedeelte der laag eenige zeer kleine 

 kwartskorreltjes insluitende. De kleine lichaampjes zijn blijkbaar niets anders 

 dan het allerfijnste gruis van verschillende rotssoorten. Zij bevat geen pyriet." 



Het onderzochte monster door Harting was afkomstig van 54 M. diepte — A.P. 



Het bevat, na aftrek van koolzure kalk en humus, op 100 minerale deelen: 



56.0 Si0 3 

 24.3 A1 2 3 

 9.3 Fe 3 3 



89.6 



verhouding tusschen Al 2 3 en Si 3 = 1 op 2.3 

 of 1 mol. Al 3 3 op bijna 4 mol. Si 3 . 



Het bevat meer magnesia, kalk en ijzeroxydule in het silicaat dan de ge- 

 wone klei. 



Ofschoon nu het ijzeroxyde (oxydule) in den bodem voor een gedeelte een los 

 bestanddeel is, en gedurige oxydatie en reductie ondergaat — waarbij het tijde- 

 lijk als zuur ferrocarbonaat oplosbaar wordt — , en ook met humusstoffen, zelfs 

 met kiezelzuur, verbindingen aangaat, zoo vertoont de hoeveelheid daarvan in 

 de door de wateren aangevoerde slib toch eenige regelmatigheid. 



Bezitten wij geen middel, om het silicaat in zijne bestanddeelen te scheiden, 

 evenmin kunnen wij uitmaken in welke verbindingen het ijzeroxyde aanwezig 

 is. Slap zoutzuur trekt het als ijzeroer tusschen de aarddeeltjes afgezette ijzer- 

 oxyde uit, dus het ijzeroxyde dat het laatst aan de stofwisseling in den bodem 

 heeft deelgenomen — dat wil zeggen gereduceerd en weder geoxydeerd is gewor- 

 den. Maar het zoutzuur kan tevens een deel van het ijzeroxyde (oxydule) op- 

 lossen, dat in het zeolithisch silicaat nog gebonden is. 



Sterker zoutzuur (zelfs reeds van de sterkte 1 op 1) lost bij verwarming, 

 op een klein deel na, het overige ijzeroxyd (oxydule) op 2 ), maar er wordt 

 tevens veel aluinaarde opgelost. De hoeveelheid opgeloste aluinaarde bedraagt 

 1 / 3 tot 1 / a van de als verweerd silicaat aanwezige. Er wordt dus verweerd 

 silicaat ontleed, en het ijzeroxyde (oxydule) is ongetwijfeld daarvan een bestand- 

 deel, al is het losser gebonden dan de aluinaarde. Een zeer klein gedeelte 

 (ongeveer V20) van het ijzeroxyde is in het onverweerd silicaat aanwezig. 



') Zie vorige Verhandeling, blz. 28. 



