80 DE SAMENSTELLING EN VORMING VAN DE ZURE GRONDEN 



Ter vergelijking kunnen dienen de ijzerbepalingen van zware en minder zware 

 klei, zooals die zijn opgeteekend in Tafel VII; waarbij tevens opgegeven zijn 

 de hoeveelheden kiezelzuur en aluinaarde. Om die laatste cijfers vergelijkbaar 

 te maken, zijn zij op het silicaat der aarde berekend, dus na aftrek van chlo- 

 ruren, sulphaten, carbonaten, organische stof en water. Op Tafel VIII a en b 

 is de gansche analyse aldus berekend. 



Uit dit alles blijkt dat er eene verhouding bestaat tusschen de hoeveelheid 

 klei en de hoeveelheid ijzeroxyde. Hoe meer klei, des te meer ijzeroxyde. 

 En evenzoo blijkt, dat de hoeveelheid in zoutzuur oplosbare aluinaarde gelijken 

 tred houdt met het door zoutzuur opgeloste ijzeroxyde. Er moet dus werkelijk 

 eene eenigszins standvastige verhouding bestaan tusschen de hoeveelheden dier 

 beide stoffen in het verweerd silicaat van de slib, waaruit de alluviale gronden 

 zijn opgebouwd. 



Die verhouding heb ik gezocht in zware klei van allerlei afkomst, zooals 

 nieuwe slib, die nog door zeewater is bedekt, uit den havenmond bij Blanken- 

 berge, uit den Dollard, uit het IJ, uit de Zuiderzee ; alluviale slib van de 

 Guadalquivir, de oude blauwe klei in den ondergrond, alluviale klei uit Java, 

 alluviale klei uit Hongarije, enz. 



Ik meen uit mijne analysen dcser aardsoorten te mogen afleiden : dat, als de 

 hoeveelheid grof zand slechts eenige weinige procenten, het kiezelzuur in het 

 geheel 60 — 65 pCt., en de aluinaarde 20 — 15 pCt. bedraagt, de normale hoe- 

 veelheid ijzeroxyde in het geheel ± 7 pCt. bedraagt (alle cijfers berekend 

 na aftrek van organische stof, chloruren, enz.). Dit gehalte daalt tot 2.5 pCt. 

 als de klei in zand overgaat. De zeer ligte klei uit de Wieringermeer, die 

 voor ruim de helft uit iets grovere zandkorrels bestaat, welke bij eene zachte 

 slibbing terugblijven, bevat 4 pCt. 



Omdat die verhouding zoo algemeen blijkt te bestaan, schijnt het mij geoor- 

 loofd daaruit af te leiden : in welke mate de hoeveelheid ijzeroxyde in eene 

 grondlaag van dezelfde kleisoort vermeerderd of wel verminderd is. 



Passen wij die uitkomst op de zure aarde toe, dan blijkt het volgende: De 

 zure klei van I en II is zwaar. Zij bevat bijna geene bij zachte slibbing terug- 

 blijvende korrels, zooals ook onder den mikroskoop bleek, maar slechts van de 

 allerkleinste kwartskorreltjes. Zij houdt in 62 tot 65 pCt. Si 2 op 22 tot 19 pCt. 

 Al 2 3 . Een gehalte van zooveel ijzer als aan ongeveer 7 pCt. Fe 3 3 beantwoordt, 

 mag dus ook voor deze klei als het oorspronkelijke gehalte beschouwd worden. 

 Zooveel bevat de nieuwe IJklei. Eene klei die, zooals op 50 M. onder Amsterdam, 

 in het geheel geene kwartskorrels bevat, daarbij eene zeer groote hoeveelheid mag- 

 nesia, en betrekkelijk veel mangaanoxydule, houdt slechts 2 pCt. ijzeroxyde meer in. 



