84 



DE SAMENSTELLING EN V0KM1NG VAN DE ZUEE GRONDEN 



In het monster versche IJklei is de verhouding 1 : 4 (in zeven andere mon- 

 sters ongeveer dezelfde). Deze klei is dus iets ligter dan de spierklei, zoo- 

 als ook daaruit blijkt dat 57 pCt. zwevende blijft (klei), 33 pCt. bezinkt 

 (kleizand), en nog 10 pCt. grovere zanddeelen bij de afslibbing terug blijven. 

 Bij eene zeer ligte klei uit het Wieringermeer bleef ruim de helft aan grover 

 zand terug. 



Vergelijkt men nu : 



de analysen van de spierklei met die van de versche IJklei, zooals die opge- 

 geven zijn op Tafel YIII a en &, en Tafel I a en b (vorige verhandeling) ; 



de samenstelling van het geheele silicaat en humaat ; 



de in sterk zoutzuur opgeloste bestanddeelen (behalve het Si0 2 ); 



de in zwavelzuur oplosbare bestanddeelen (behalve het Si 0. 2 ) ; 



de in zwavelzuur onoplosbare bestanddeelen (behalve het Si 2 ) ; 



dan blijkt het volgende: 



Het silicaat van de spierklei verschilt alleen in zooverre van de IJklei als 

 het nog sterker kleihoudend is. Het ijzeroxyde laat ik buiten rekening, omdat 

 dit in de spierklei opgehoopt is 1 ). De hoeveelheden der sterkst gebonden bases, 

 de kali en de magnesia, zijn eerder grooter dan kleiner. Zoutzuur lost nog 

 meer aluinaarde en kali op uit de spierklei dan uit de versche IJklei, dus is 

 het gehalte aan zeolithisch silicaat en aan humaat nog grooter. 



A1 3 3 

 K 2 



Mg O 



6 monsters Spierklei 

 10.3-12 pCt. 

 1.6—1.8 // 

 1.4—1.8 , 



Zware 



klei (IJ) 



9 



3 pCt. 



1 



5 „ 



1 



9 



Ligtste klei (W. M.) 

 3.0 pCt. 

 0.8 // 

 1.5 // 



De kalk wijst vooral op het gehalte aan humaat en is het grootst in de 

 spierklei der diepere lagen : 



Ca O 



bovenste lagen j 

 diepere // 



0.3—0.4 pCt. 

 0.5—1.4 « 



0.6 pCt. 



1.3 pCt. 



Zwavelzuur lost na zoutzuur een aluminium-kalium silicaat op, in hetwelk eene 

 kleine hoeveelheid ijzeroxyde de aluinaarde, en kleine hoeveelheden natron, 



') Ik heb het ijzer bij de berekening der cijfers in Tafel YIII a en b niet weggelaten, omdat de 

 grootere hoeveelheid in de spierklei slechts eenige procenten bedraagt, en ik geen maatstaf heb, om 

 de hoeveelheden te schatten die in het silicaat gebonden, of als humaat, of vrij, aanwezig zijn. De 

 invloed van de hoeveelheid ijzeroxyde buiten het silicaat op de andere cijfers kan niet groot zijn. 



