IN HET NEDERLANDSCH ALLUVIUM. 



85 



magnesia en een spoor kalk de kali vervangen. Uit het verschil volgt slechts 

 dat de spierklei de zwaarste is. 



K 9 



Spierklei 

 6 

 0.6 



Zware klei, IJ 

 4.9 

 0.8 



Ligtste klei (W.M.) 

 2.7 

 0.3 5 



Ten laatste: het onverweerde silicaat, dat bij het zand terug blijft, en in 

 zwavelzuur oplosbaar is, bedraagt in de spierklei het minst, hetgeen weder 

 daarmede in overeenstemming is, dat zij de meeste klei, het minste zand bevat. 



Al, 3 



K 2 



Na 2 



2.6 

 1.1 



0.3 [ 



Aeq. 

 S.2 



5.4 



3.2 

 0.9 

 0.5 5 



s 



Aeq. 

 6.3 



3.8 



4.0 

 1.1 



... , 



0.8 [ 



Aeq. 

 7.8 



5.0 



Dit silicaat is een aluminium- kalium- natriumsilicaat, waarin de natron in 

 grootere hoeveelheid optreedt dan in het verweerde silicaat des bodems. Het 

 komt duidelijk uit, dat de zandrijkere klei meer daarvan bevat dan de zware 

 klei. De aequivalentverhouding is voor alle drie: 1.5 Mol. Al 2 3 ongeveer 

 op 1 Mol. alkali. 



Uit dit alles trek ik het gevolg, dat het silicaat in de zure klei geene 

 groote verandering heeft ondergaan, dan in zooverre veel ijzeroxyde en een 

 klein deel der aluinaarde uit het zeolithisch silicaat (dat door zoutzuur wordt 

 ontleed) tot ijzer- en aluminiumsulphaat is geworden. Yan eene voortgezette 

 verweering van het silicaat geven de analysen geen bewijs. Ik zal niet ont- 

 kennen dat er op den duur in een bebouwden bodem — en nog meer in de 

 bovenlaag dan in de diepere lagen — verdere verweering van het onoplosbare 

 silicaat plaats heeft, doch deze schijnt uiterst langzaam te gaan 1 ), als de bodem 

 uit eene fijne alluviale slib bestaat, die door verweering ontstaan is. 



Virchow meent daarentegen uit zijne analysen van de vier op elkander 

 rustende lagen: Dargmaibolt 1, Maibolt, Kuhlerde en zeer zure Dargmaibolt II, 

 te mogen afleiden, dat de gemakkelijker oplosbare bestanddeelen met de diepte 

 toenemen, en zulks aan de voortgezette verweering moet toegeschreven worden, 

 die het in zoutzuur en zwavelzuur onoplosbare silicaat ondergaan heeft. Daardoor 



') De veranderingen die de aanhoudende reductie en oxydatie — vorming van zwavelijzer en sul- 

 phaat — voortbrengen, worden in het volgende hoofdstuk besproken. 



